Një thagmë, do ta quanin me zhargonin e njëhershëm


Josif Papagjoni

Pandeli Koçi, ndër miqtë e mi fisnikë, me pseudonimin letrar Sazan Goliku, është emër i njohur në fushën e letrave. Të shumta janë botimet e tij në letërsinë për fëmijë, në poezi, por edhe proza i pëlqen po aq shumë dhe gjen strehë për shpirtin bredharak prej shkrimtari që kridhet në përfytyrime e sendërgjime herë të qeta, të paqme e të njëmendëta e herë të vrazhda, cytëse, plot mllef e mëri për gjësende të mbrapshta e realitete të bjerrura. Kam shkruar disa herë për libra të tij, kësaj radhe kam në duar novelën “Kërkimi”. Lexohet shpejt sepse ka një suspansë e tension të brendshëm, i cili plikset e dyzohet midis një aventure udhëtimi në kërkim të të atit të burgosur në Itali dhe një tjetër aventure, tanimë ndryshe, nga jashtë brenda: udhëtimit në lëndimet e shpirtit dhe kokëkrisjen prej djaloshi 14 vjeçar të Mihal Kodrës në bëmën që ndërmerr, e padëgjuar për nga lloji. Një Uliks i vogël, këmbëngulës, me një mall e dashuri të madhe për babanë e dashur të degdisur larg, në tjetër tokë. Kemi pra një “Odise” – rrugëtimin drejt fatit të panjohur me shumë të papritura, nisur nga fshati i tij buzë Vjosës në malësitë e Tepelenës drejt udhës për në Vlorë e prej andej në Itali. Edhe sot kjo kokëkrisje është e rrallë. Një thagmë, do ta quanin me zhargonin e njëhershëm. Ndofta këtu unë e shoh dhe suksesin e novelës nga pikëpamja, ta themi, e derdhjes strukturore të saj, e ligjërimit dhe letrarësisë si të tillë. Rrugëtimi gjithnjë është interesant, ngjall kureshtje, pasi në thelb ai ka vargoin e ndodhive shpesh të befta e të “padëgjuara”; ka peripecinë, aventurën, të jashtëzakonshmen. Edhe novela e Pandit ka kësi ndodhish. Nuk janë brufulluese e “rrëqethëse”, por si të thjeshta, si të shtruara, gjer dhe mallëngjyese, veçse me një tis dashurie përsipër prej fëmije ndaj të atit, një spërndritje ku shpirti djaloshar na fton ta rindezim peripecinë e Mihalit në kujtesat