Një jetë në pjerrinë


Pajtim Xhelo

Tregim Dielli i mesditës së korrikut kish shkurtuar edhe hijet e pemëve në të dy anët e rrugës që të çonte në shtëpinë e prindëve të Gerionit. Edhe pse liqeni shtrihej përgjatë asaj rruge, sot flladin që ndihej zakonisht duke lëkundur degët e holla të plepave dhe duke dridhur lehtë gjethet që fëshfërinin melodinë e një kënge , kujtim i legjendave të lashta të të parëve tanë, legjenda që vinin nga thellësitë e përfytyrimit të kohës kur gjithçka ishte e bardhë, ashtu si Zoti e pat krijuar për të mbetur përjetësisht. dukej se e mbanin peng ato rreze të pamëshirëshme, që kishin robëruar botën gjithandej, sa të hante syri dhe të rrokte mendja. Gerioni qe nisur për të marrë urbanin, po pastaj , meqë ai po vonohej, pat vendosur ta bënte rrugën në këmbë. Mbase kthjellonte edhe mendimet kësisoj. Jezerca , e kushërira me të cilën punonin në një zyrë, e kish pyetur disa herë, sepse e shihte gjatë gjithë ditës të hutuar, të papërqëndruar, pa qetësinë e tij të zakontë,po Gerioni ishte një bashkëbisedues përtac; atij nuk para i pëlqente t'i ndante shqetësimet me të tjerët. I vetmi njeri që e zbërthente pa mundim ishte i ati. Që kur ishte fëmijë e më pas në pragrini, ai e shihte gjatë, sikur të donte ta zhbironte . Gerioni ndihej në siklet dhe i pafuqishëm për të përballur tundimin, e zgjidhte gjuhën sikur të qe me priftin , në dhomën e rrëfimit. Tek i shihte ashtu, duke kuvenduar gjatë dhe me zë të ulët, e ëma bëhej kurreshtare dhe afrohej të merrte pjesë në çuçuritjet e tyre, po biseda ndërpritej menjëherë, derisa ajo e kuptonte që ishte e tepërt dhe largohej, jo pa qejfmbetje. Dikur i kaloi përbri një cigane e re me një fëmijë të vogël përdore. Ai i donte pa masë fëmijët, i kish patur dobësi gjithë kohën, po fati nuk po tregohej zemërgjerë që ta bënte baba edhe pse po mbushte shtatë vite që qe martuar. Mbajti këmbët, nxori nga xhepi i këmishës një pesëdhjetë lekëshe dhe ia zgjati fëmijës, që çuditëisht nuk i pranoi dhe u fsheh pas të ëmës. Gerioni vuri buzën në gaz. Ia dha të ëmës : - Merrini ju lutem, i taksa për fëmijën. Unë i dua shumë, po nuk kam akoma dhe më e keqja është se ka shumë mundësi të mos ta kem ndonjëherë këtë lumturi. Cigania u duk e prekur nga fjalët e tij. Tek vuri re shikimin e saj mëshironjës, ai u bë pishmënt që i pat dhënë më tepër se ç'duhej gojës, po ja që kjo nuk zhbëhej dot më. Nuk thotë kot populli : " Ku dhëm dhëmbi, vete gjuha" - Më vjen keq për fatin tënd - i tha prerë ajo - po të hollat nuk mund t'i marr. Unë nuk jam përderëse, punojmë të dy me burrin, bëjmë sende kashte dhe e fitojmë jetën aq sa na duhet. Nuk dua ta mësoj djalin me lëmoshë. Gerioni, edhe pse u ndje pakëz i fyer, këmbënguli : - Mos m'i kthe, se po ia jap me zemër, bli ndonjë gjë të vogël, është fëmijë, dhurata e gëzon. Cigania pa ç'pa dhe i mori të hollat. - Me një kusht - i tha - Do pranosh të të hedh një fall. Unë kam dhunti të trashëguar nga gjyshja, parashikoj fatin. Kisha kohë të tëra që nuk e kam ushtruar këtë dhunti, po po bëj një përjashtim për një zotëri të mirë. Gerioni hezitoi. - Ndryshe nuk t'i marr lekët për djalin - e nxiti ajo. - Epo mirë - ra dakord Gerioni dhe u ul përballë saj rrëzë trungut të një plepi. Cigania i mori dorën e majtë, i vendosi diçka të imët atje dhe ia mbylli pëllëmbën grusht, pastaj i mori pëllëmbën e djathtë të shtrirë, duke e vëzhguar gjatë,, e përqëndruar e tëra atje, sikur të priste që të ndodhte ndonjë gjë e papritur.. Edhe Gerioni u bë sy e veshë. Diçka e pavullnetëshme i afroi në kujtesë një ngjarje të largët, mbase më tepër se pesëmbëdhjetë vite më parë. Ishin duke pritur në stacionin e trenit me shoqet dhe shokët e grupit. Qe funddhjetori. Një cigane e vjetër në moshë ishte strukur nga të ftohtit në krye të shkallëve që të zbrisnin në peronë. Kur i spikati që po afroheshin,, i përshëndeti dhe iu drejtua pikërisht Gerionit : - Ke dëshirë të të hedh një fall? Të tjerët qeshën dhe nisën ta ngacmonin. Po rrinte në mëdyshje. - Mos dëgjo ata - këmbënguli gruaja, që nuk mund t'ia përcaktoje moshën- Nuk dua të holla. Shoqja e tij, me të cilën ishin thuajse të fejuar, u afrua dhe i pëshpëriti : - Pse nuk pranon, ke frikë mos të dalin të fshehtat? Ajo bëri shaka, po Gerionin e nxiti të pranonte fallin. Ja, e njëjta skenë si tani. Të njëjtat lëvizje pat bërë edhe ajo cigania te stacioni i trenit vite më parë. - Do kesh një jetë të trazuar - i kish thënë ajo dhe kish vrejtur ballin- Në rrugën e jetës nuk do kesh në krah njeriun e duhur. Nuk do kesh as fëmijë me këtë grua. Ki kujdes, mos u nxito të vendosësh pa e njohur mirë. Nëse do të përfundosh me këtë femër që shoh këtu, do kesh telashe të përherëshme, madje nuk do ndahesh, por ajo do pësojë një aksident dhe do të lerë vetëm në pjesën më të madhe të rrugëtimit. Të rinj ishin, gjithçka u qe dukur mashtrim nga ana e plakës cigane dhe në tren kishin nisur ta ngacmonin Gerionin që qeshte së bashku me ta. Pas kaq vitesh, kujtesa po ia sillte pranë kësaj nëne të re, atë ciganen e stacionit të trenit Dhe qeshi. Kaluan gati pesë minuta në heshtje, po Gerioni nuk u mërzit çuditërisht. Madje ai tani pati kohë të dallonte sytë e saj të gjelbër, që dukej se fshihnin hijet e magjisë që po përgatiste në atë heshtje paksa të frikëshme. - Nuk është asgjë fati i keq që nuk ke fëmijë - e përmendi gruaja me zërin që kumboi - Një fatkeqësi e rëndë do ndryshojë jetën tënde, fare shpejt. Do mbetesh vetëm për një kohë të gjatë. Gruaja do të largohet nga kjo botë. Sytë e ciganes ranë të egër mbi hutimin e papritur të Gerionit.Ata ishin zhbirues dhe të pamëshirshëm, si kthetrat e skifterit, ngulur thellë në trupin e viktimës. Ai qeshi hidhur. - Pse qesh? - u habit cigania. Gerioni i tregoi ngjarjen me ciganen plakë te stacioni i trenit. - Ka qenë gjyshja ime . Vdiq vitin e shkuar. Tjetri u përpoq të sillte ndërmend fytyrën e plakës. Po, ishin po ata sy të saj tek e mbesa. Edhe zëri ishte po ai. Gerioni e falënderoi , përkëdheli djalin e vogël që kish ndenjur pa lëvizur dhe pa folur gjatë gjithë kohës dhe vijoi rrugën. Edhe pse mënyra si e paralajmëroi cigania qe paksa e frikëshme, Gerioni u përpoq t'i mbushte mendjen vetes që këta parashikuesit e fatit ishin aktorë të mirë, mjeshtra të ndikimit mbi psikologjinë e njeriut, kësisoj nuk u duhej vënë veshi shumë. Në të vërtetë tregonin shumë ndodhi që parashikimet e tyre kishin dalë të vërteta, po kjo mund të ishte edhe rastësi. Mbante mënt që i ati i thosh gjithmonë : " Një rast mund ta kalosh pa u merakosur, edhe dy, po kur ato përsëriten, duhet të kesh kujdes; tashmë rastësitë e njëpasnjëshme përbëjnë mundësi dhe mundësitë e përsëritura janë një pjesë e mirë e jetës së përditëshme. Asgjë nuk duhet kaluar me mospërfillje, sepse gjithçka që ndodh e ka një shkak dhe ai shkak do sjellë dikur një pasojë!" Për t'u çuditur ishte, ku i pat mësuar babaii tij tërë ato këshilla filozofike? Një fshatar i thjeshtë, bujk kish qenë tërë jetën, njëlloj si dy vëllezërit e tij më të mëdhenj, xhaxhallarët e Gerionit, po ata i kishin fjalët me para. Mbase pat ndikuar koha e internimit nazist dhe dy vitet e gjatë e të vështirë të sorollatjeve nëpër Europë, derisa erdhi në atdhe, ku e dinin të vdekur dhe e patën qarë së bashku me ata që nuk ishin më në këtë botë. E ëma ndonjëherë e tepëronte kur i thosh : - M'u bëre si burri i tretë i nënës me këto këshilla! Bëj ndonjë muhabet tjetër! Qeshte ai dhe nuk i zemërohej kurrë. Pati ndonjë rast që Gerioni i kundërvihej të ëmës, po ajo ia priste shkurt : - Edhe ti tyt eti do t'i ngjash, ashtu si i ngjante ai babait të vet, që pati bërë nëntë vite të gjatë ushtri në Arabi dhe në veri të Afrikës. Në të vërtetë nëna nuk ishte e keqe, po nuk pati bërë as një vit shkollë dhe jeta e saj qe konturuar në rritjen e fëmijëve, kujdesin për burrin dhe për shtëpinë, mikpritjen dhe mardhëniet me miqësitë e familjes. Sidomos me këtë të fundit mburrej gjithnjë: - Gruaja e mirë duhet të ruajë miqësitë tradicionale të familjes së burrit - përsëriste vendpavend. Jo pak herë Gerioni kish pyetur veten se si babai i tij i mençur, me përvojë të pasur jete, i duruar, i përmbajtur, i thjeshtë, pati pranuar të ndante fatin me një grua të rëndomtë si nëna. Madje, ia pat shprehur edhe babait këtë Ai kish qeshur me atë qetësinë e vet magjepsëse dhe ia pat kthyer : - Nëna jote ka ca gjëra që nuk i kam unë, unë jam ndryshe, kështuqë plotësojmë njeritjetrin. A ka kuptim që të jemi të dy njëlloj? Do t'i ngjanim një pellgu me ujë të ndenjur, një moçali të fjetur mbase. Një mbrëmje, kur kish nisur punën pas diplomimit, i ati e pat pyetur : - Nënën tënde e njohim tashmë edhe ti, edhe unë, po atë nënën e fëmijëve të tu kur do na i sjellësh? Gerioni qe zënë ngushtë. Me të fejuarën të cilën e kish njohur që vitin e parë të fakultetit sikur nuk ishin mirë kohët e fundit. Ajo pat filluar punë në Tiranë, në Ministrinë e Kulturës dhe ngulte këmbë që të shkonte edhe Gerioni atje. Dajua i saj ishte Ministër i Financave, kësisoj emërimi qe punë e zgjidhur fare lehtë, po djali qe shumë i lidhur me familjen, madje Tirana nuk i kish pëlqyer asnjëherë dhe e kish kundërshtuar prerë. - Ti po bëhesh shkak për ndarjen tonë - e pat paralajmëruar ajo herën e fundit që qenë takuar. Biles qenë grindur gjatë. Për një çast u mat t'i thosh të atit që kjo do ndodhte një ditë, po nuk foli fare, bëri sikur nuk kish gjë në torbë atij krahu dhe veproi drejt, se pas disa ditësh ata ishin ndarë përfundimisht. Po i rrotullonte në parafytyrim këto ndërsa shtëpia tashmë qe vetëm disa hapa larg. Lehu qeni që u turr dhe nisi t'i hidhej në gjoks me dy këmbët e përparme, derisa u dëgjua zëri i zonjës së shtëpisë, si gjithmonë i ashpër, i fuqishëm, i prerë : -Kush e paska marrë mundimin të na nderojë shtëpinë në tërë këtë vapë? Qeni u shkëput nga Gerioni dhe u afrua te dera e shtëpisë, priti që e zonja të dilte përjashta dhe sikur të donte t'i kthente përgjigje pyetjes së saj i tregoi me një lëvizje të lehtë të kokës të posaardhurin. - Ti?- u shqetësua ajo- Pse nëpër këtë të nxehtë afrikan, nuk priste puna të niseshe kur të binte dielli? Gerioni e përqafoi dhe u përpoq ta qetësonte: - Nuk kam gjë jo, nuk ka ndodhur asgjë. Autobuzi u vonua, kështuqë u nisa në këmbë. S'është hera e parë që e bëj këtë. Harrove që katër vitet e gjimnazit e bëja përditë, se nuk kishim mjet? Zëre se u ktheva në ato vite. E ëma psherëtiu. - Eh, sa mirë do qe të vinin sërish ato vite - tha - Do ishim përditë bashkë! U dëgjua zëri i të atit : - Me kë po bisedon kjo gruaja ime? Mos po më tradhëton tani në pleqëri? Gerioni hyri brenda. Ishin larguar të gjitha kujtimet dhe mendimet që i patën shkurtuar rrugën. Atë e bir e kishin bërë zakon të takoheshin duke i vënë dorën në sup njeritjetrit e duke u parë në sy. Nuk e mbanin mënt kush e kish bërë i pari këtë, që kur Gerioni ishte nja tetë ose nëntë vjeç, po tashmë gjithë familja , gjithë të afërmit qenë mësuar me këtë zakon, nuk u bënte përshtypje. Për ata të dy kjo donte të thoshte shumë; pa zë, ata pyesnin : " Si ke kaluar, a je burrë i fortë?" Pastaj uleshin e kuvendonin si dy miq e shokë fëminie që i lidhte një jetë e tërë. - Pse s'më telefonove? - e pyeti ai kur i biri u rehatua, piu dhe lëngun e trëndafilit që e ëma e kish pijen e trshëgimisë familjare borshjote. - Sepse nuk e pata ndarë mendjen nëse do vija apo jo. Isha te kafja kur vendosa dhe nuk u ktheva fare në shtëpi. Ai e qortoi që nuk i pat thënë të shoqes, Alisës : - Sigurisht ajo do të jetë bërë merak - i tha - Merre në telefon dhe thuaji. Gerioni bëri sikur nuk dëgjoi, u hoq se i tërhoqi vëmendjen një kungull i lezetshëm që e ëma e kish vendosur në kënd të kuzhinës, mbi një mbajtëse të punuar me kashtë kënete dhe me thupra gjeshtre. U ngrit dhe po e shihte nga afër, gjoja me interesim, gjë që nuk pat bërë pjesë më parë në zakonte e tij. - Kungullin ma solli dajua yt, kurse mbajtësen e bleva te një çift arixhinjsh që jetojnë në krahun tjetër të liqenit. I kanë duart të arta dhe janë njerëz të patrazuar. Gerioni e kuptoi për kë bëhej fjalë. - Jo arixhinj moj nënë, ata janë ciganë, janë indianë shëtitës që bredhin gjithë botën. Gruan e re e takova kur po vija. Ishte së bashku me djalin e vogël. Tha këto e pastaj u tregoi për parashikimin e fatit që i pat bërë ajo. Prindërit e tij besonin të dy njëlloj te këto dhunti paranormale; ishte mbase nga gjërat e rralla që kishin të përbashkët. Për të tjerat, zor se i bëje në një mendje. Heshtën për pak kohë në një shqetësim të verbër, të pakuptuar mirë. Dikur e ëma tha : -Unë u frikësohem këtyre gjërave, më mirë mos t'u vemë veshin. - Po se mos unë e vura kokën në jastëk dhe rashë e vdiqa! - ia ktheu Gerioni - Ua thash këtë thjesht, meqë ra fjala. I ati qe zhytur në një botë tjetër, nuk qe aty. Ku i pat çuar dhëntë të kullosnin ai bablok? Donte ta trazonte, po pastaj e la në magjinë e të panjohurës, nga e cila kthehej kur kishte dëshirë. Në mbrëmje, pasi darkuan , po rrinin në verandë. -Na sill nga një gotë raki moj grua, se sikur ka lezet ajo e shkreta kur e pi me djalin. Rrallë, shumë rrallë e bënte këtë babloku, mbase kur kish ndonjë duf për ta përzenë nga shpirti. E shoqja nuk ia bëri fjalën dy, solli tri gota dhe një shishe qelqi ngjyrë blu me ca valëzime tërthore, që të kujtonte detin. - Po gota e tretë për kë? - bëri sikur nuk e kuptoi Gerioni. E ëma qeshi. - Epo, më takon edhe mua të jem në shoqërinë tuaj - i tha me shaka - Tanimë edhe unë me tët atë jemi shokë. Besoj se e kam fituar këtë të drejtë pas tridhjetepes vitesh bashkëjetesë. I shoqi e ndërpreu, duke e ditur që ajo mund të pushonte vetëm ndaj të gdhirë ligjëratën e vet : - Pa më thuaj mor bir, si i ke punët me Alisën? Gerioni u përgjigj me përtim të dukshëm : - Si gjithnjë bablok. - Që do të thotë? - Kuptoje ashtu si ta thash, si gjithnjë. U mësuam si qeni me macen dhe duket se nuk do të ishte e pranueshme asnjë mardhënie tjetër midis nesh. Plaku nuk e kundërshtoi. - E di, ndonjëherë njeriu mësohet edhe me të keqen, po kjo nuk më vjen e mirë për djalin tim. Të kam këshilluar pak më ndryshe. Gerioni po e pyeste në heshtje, duke mos ia hequr sytë. Vëmendja e mbajtur gjithmonë gjallë, ishte një nga vyrtytet që i ati përlqente tek i biri. - Burri duhet të jetë si regjizori i teatrit, apo i filmit për familjen. Është ai që i rregullon gjërat si duhen, që filmi apo shfaqja teatrale t'i kënaqi të gjithë, të jetë e suksesshme. Ishin fjalë të mençura ato që sapo dëgjoi Gerioni, po dhe i biri e pati përgjigjen në majë të gjuhës : - Po kur ky regjizor ka dështuar bablok, si i bëhet për më tej? Këtë herë qe e ëma që iu përgjigj : - Asnjëherë mos thuaj " kurrë" - vërejti ajo- Ti nuk je nga ata që tërhiqen kollaj. Pse kështu në këtë rast? E di që ka shumë arsye të ftohjes mes jush. E para është mungesa e fëmijëve, po vendosni të shkretën të merrni një fëmijë, ose nga jot motër, ose nga vëllai i saj. - Këtu qëndron e keqja moj nënë. Alisa nuk pranon të marri fëmijë të të tjerëve. Ka frikë se mos nesërpasnesër fëmija do të shkojë te prindërit biologjikë. E ëma u nxeh. - Epo le të jetë e zonja dhe ta bëjë fëmijën e saj! Babë e bir qeshën. - Se mos nuk e do ajo këtë - i tha i shoqi- Ta dish sa vuan ajo për këtë gjë. Po përgjigja e të birit e habiti. -Ndonjëher kam përshtypjen se Alisa nuk i ka dashur fëmijët, nuk e kam parë kurrë të përkëdheli ndonjë fëmijë të vogël, siç bëjnë gjithë njerëzit në botë, për më tepër gratë. Kjo e vërtetë, e thënë qetë dhe thjeshtë, i tronditi ata të dy. Si mund të kish qoftë edhe një njeri të vetëm në botë që të mos i adhuronte fëmijët, ato qenie të pafajshme, të çiltra, të ëmbla që të dhuronin shpresën për të ardhmen, që ishin burim i jetës së pandërprerë, lumë i zhurmshëm i përjetësisë? - Janë fjalë të rënda këto që na the mor bir - vërejti i ati. - Sepse është e rëndë edhe dhëmbja e shpirtit im, bablok dhe ti e di më mirë se unë, që një shpirt që dhëmb thotë vetëm fjalët e duhura, nuk gënjen. E ëma u ngit, hyri e doli disa herë në kuzhinë, fare kot, për " t'u gjendur si Kola në punë", pastaj u ul pranë Gerionit dhe e pyeti : - Po si do të vejë ky halli yt mor bir? Ai u përgjigj i qetë : - Ashtu si halli i gjithë të tjerëve që jetojnë në kushtet e mia. Nuk e nxitën më tej bisedën. Edhe ora e gjumit kish afruar. V I J O N



17 views

Shkrimet e fundit