Nexhbedin Basha: KOHA PËR NJË LIDHJE TË RE TË SHKRIMTARËVE DHE ARTISTËVE

NJË VËSHTRIM KRITIK

KOHA PËR NJË LIDHJE TË RE TË SHKRIMTARËVE DHE ARTISTËVE

Debati i hapur nga Prof. Mujë Buçpapaj mbi riorganizimin e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë rikthen në vëmendje një nga boshllëqet më të mëdha të jetës sonë kulturore: mungesën e një institucioni përfaqësues të krijuesve shqiptarë.

Pyetjet që ai ngre nuk janë thjesht organizative, por lidhen drejtpërdrejt me fatin e kulturës kombëtare, me statusin e shkrimtarit dhe artistit në shoqërinë shqiptare, si dhe me mënyrën se si shteti dhe tregu e trajtojnë krijimtarinë.

Sot lind natyrshëm pyetja: a kemi realisht një Lidhje funksionale të Shkrimtarëve dhe Artistëve, apo vetëm kujtesën e një institucioni që dikur kishte rol dhe ndikim?

Pikërisht kjo gjendje e bën të domosdoshëm jo thjesht një riorganizim formal, por një reformim të thellë të saj. Koha ka ndryshuar, sistemi ka ndryshuar dhe bashkë me to duhet të ndryshojë edhe mënyra e organizimit të krijuesve shqiptarë.

Nuk mund të jetë normale që shkrimtarët dhe artistët të mbeten pa një zë të përbashkët institucional, në një kohë kur çdo kategori profesionale organizohet për të mbrojtur interesat e veta. Krijuesi shqiptar sot përballet i vetëm me mungesën e mbështetjes, me problemet e botimit, me cenimin e të drejtës së autorit dhe me një treg kulturor shpesh kaotik e të pambrojtur.

Për këtë arsye, një organizatë moderne e krijuesve duhet të ketë rol aktiv dhe jo simbolik. Ajo duhet të jetë zë publik, mbrojtëse e dinjitetit profesional dhe pjesë e debateve mbi politikat kulturore kombëtare.

Por një reformim i tillë nuk mund të ndërtohet mbi frymën e vjetër të përjashtimit, ndikimeve politike apo ndarjeve krahinore e klanore. Besueshmëria e një Lidhjeje të re mund të lindë vetëm nga transparenca, pluralizmi dhe pjesëmarrja e lirë e krijuesve. Duhet një statut bashkëkohor, zgjedhje të hapura dhe një frymë që bashkon, jo që ndan.

Në shumë vende demokratike, organizatat e krijuesve janë faktorë realë në jetën publike dhe kulturore. Ndërsa tek ne, mungesa e një strukture të tillë ka bërë që arti dhe letërsia të mbeten shpesh pa mbështetje dhe pa përfaqësim dinjitoz.

Kjo është arsyeja pse ideja e një Kuvendi të ri, gjithëpërfshirës dhe transparent, duket jo vetëm e drejtë, por edhe e vonuar.

Debati i nisur nga Prof.Mujë Buçpapaj ka meritën se po rikthen në qendër të vëmendjes nevojën për t’i dhënë krijuesit shqiptar jo privilegje, por përfaqësim, dinjitet dhe zë institucional në jetën kulturore të vendit.

Ky sensibilizim i inicuar nga Buçpapaj, në botimet "Nacional" për funksionimin dhe efikasitetin e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, ku iu bashkuan shkrimtarë, poetë, prozatorë, publicistë, historianë dhe studiues shqiptarë nga Shqipëria dhe diaspora, bëri që më 19 maj 2026, në Hotel Tirana Internacional, me ftesë të kryetarit të Lidhjes së Shkrimtarëve, Hysen Sinani, të mblidhet Kuvendi Kombëtar.

Ky Kuvend pritet të dalë me një platformë të qartë për ecurinë e mëtejshme të Lidhjes, me drejtimin e ri dhe forumet e reja që do të zgjidhen prej tij.

Kënaqësi dhe nder që, si krijues dhe kritik letrar, do të jem pjesëmarrës në këtë Kuvend të rëndësishëm kombëtar.

Nexhbedin Basha

Krijues dhe kritik letrar

17 maj 2026