Ndëshkimi i krimit u institutinalizua


Illo Foto, studiues

“Krim dhe ndeshkim” i F. Dostojevskit

Do te vijoj te merrem me personalitete te shekujve te kaluar , sepse me mendimet dhe filozofine e tyre , ndodhen fare prane jetes reale . Ne kohen , kur arsimohej brezi im , shume shkrimtare te shquar , shkencetare dhe politikane , ishin vene ne censure te rrepte , sepse kishin lindur dhe punonin , ne perendimin kapitalist . Ndaj tyre zhvillohej nje lufte virtuale shume e rrepte . Ishte shtrese e persekutuar . Vendin e ketyre personaliteve te letersise , shkences , politikes , e paten zene ish sovjetike te zhytur ne mediokritet . Sot kjo censure nuk ekziston . E quaj obligim , te kujtohen personalitetet e harruara .

Njihet boterisht fakti , qe jeta e veshtire e komuniteteve , ka prodhuar letersi te nivelit te larte artistik dhe ideor. Levizja social-demokrate , nuk filloi rrastesisht ne Rusi . Aty ishte dhembja me e madhe cariste . Lenini e teperoi , me kerkesat ekstremmiste komuniste . Duhesh te kishte ndalur ne vitin 1905 , kur u rrezua carizmi feudal . Deri ne kete nivel , Leninin e perkrahu dhe Lev Tolstoi , teoricieni i madh fshatar . Revolucioni i Leninit devijoi , pasi , permbushi detyrat social-demokrate , nga 1905 deri ne 1917 . Kjo ishte aventura me e madhe ne histori , qe i solli njerezimit reprezalje , gjak dhe sakrifica te pa numurta .