Në rrugëtimin e magjishëm të poezisë



Nga Fatmir Minguli

Në rrugëtimin e magjishëm të poezisë



Durrës, mes valëve të detit dua të tretem

aty, me to të loz, e të hidhem si dikur fëmijë

Për një cast në kaltërsinë e tij le të mbetem,

të dëgjojë zërin tënd të ëmbël “ Eja bijé”


Trandafile Molla (Baja)


Paralele të domosdoshme në një krijmtari intensive


Poezia e Trandafile Mollës (Baja) është e lidhur ngushtë me periudhën e shkurtër kohore të krijimtarisë së saj të habitshëm. Të habit ecuria e kësaj gruaje poete, intelektuale, të habit përkushtimi i saj ndaj artit të porzisë për të cilën ajo nuk kursen asgjë.

Por për një person që e njeh sado pak jetën e kësaj gruaje- poete do të kuptosh një fakt, faktin e vuajtjeve të një shpirti që kërkonte shpërthim, shpërthimin në poezi “ të ndrydhura në valët e jetës”.

Ishte pikërisht viti jo i rastësishëm 2016 kur pranë studioi 2 M në Durrës kjo grua poete solli një vëllim me poezi ku titulli i tij ishte “Fjalë zemre! Vetëm duke u nisur nga ky titull kaq modest, kaq i thjeshtë redaktorët e kësaj shtëpie botuese punuan me pasion me poezitë e poetes pa lëvizur “shpirtin e poezive” duke lënë origjinalitetin e tyre ashti siç e këndonte vetë shpirti i poetes.




Botimi i këtij libri të parë i Trandafile Mollës (Baja) bëri jehonë në qarqet kulturale dhe të shkrimtarëve në Durrës ku pati dhe ndonjë poet që kërkoi të bëjë redaktimin “modern” të poezive të kësaj poeteje kaq natyrale. Ishin kohët e para të krijimtarisë së Trandafiles dhe ajo ashtu zemër hapur pranoi kërkesën e “super redaktorit” por që ai i shtrembëroi të gjitha poezitë duke e larguar origjinalitetin e poezisë së poetes e duke futur vargje të huaja për që s’kishin lidhje me “Fjalë zemre”.

Trandafile Molla botoi më tej me sukses të plotë vëllimet me poezi “Kur zemra flet”, 2017, “Vazhdoj të jem” 2017, vëllimin në italisht “ Parole di cuore”, 2017 dhe “Atje dua”, “Mall për gjithësinë”, “ Dallëndyshe në fluturim” deri te vëllimi i fundit “ Më thërret një zë” 2020.

Ja pra kronika e vërtetë e krijimtarisë poetike me libra të botuar sepse paralel me këto botime Trandafile Molla ka krijuar një tjetër jetë, atë të njohjes së saj në botë nëpërmes festivaleve të poezisë, nëpërmes takimeve dinjitoze me shkrimtarë e me lexues, për të mos ndaluar këtu për çmimet, vlerësimet dhe botimet e poezìve të saj në enciklopedi kombëtare e ndërkombëtare të poeteve,

Por le të rikthehem fillimet e botimeve të Trandafiles. Nuk ishte vetëm “super redaktori “ që donte t’i kthente drejtimin e rrymës lumit poetik të kësaj poeteje me shpirt aq të madh, por kishte dhe “poetë” që nuk ia përkrahën shkrimet e bëra për poezitë e kësaj poeteje dhe ofendimet ndiqnin njeri tjetrin.

Vetë Trandafilja, duke i kuptuar këto shtyrje me hosten sillte ndërmend kursin letrar dy vjeçar që kishte kryer me aktorët e njohur Milto Profi, “ Nderin e kombit” Gjergj Vlashi, dhe aktorin e regjisorin Enver Plaku.

E bindur deri thellë në qelizat e mendjes së saj, ajo vazhdoi “luftën poetike” dhe arriti të mbishfaqet si poete e kohës ku ndjenjat dhe zemra ishin drejtuesit e dorës që hidhte vargje në letrën e bardhë ashtu siç ishte dhe vetë mendimi i saj poetik, i bardhë.

Që në fillim dua të sjell para lexuesve mendimin e shprehur nga aktorja e mrekullueshme Margarita Xhepa e cila për poezinë e Trandafiles shkruan: “ Kjo frymëzohet bukur nga çdo gjë që e rrethon në jetën njerëzore, dhe me vargun e saj të ngrohtë, të sinqertë, konkret e shumë njerëzor, të emocionon.”

Dhe ajo më tej ka thënë se “ poetët janë shërues të jetës që me dashamirësi, me artin dhe madhështinë e shpirtit të tyre, shpërndajnë vetëm dashuri.”

Ja. ky është vlerësimi më i bukur që tejkalon çdo paragjykim të “redaktorëve profesionalë”, dhe të kritizerëve të pakufi.

Le të kthehemi pak në kohët e fillimit të njohjes në publik të poezive të Trandafile Mollës (Baja). Kam kënaqësinë time intelektuale prej studjuesi që librin e parë të kësaj poeteje e kapa në duart e mia dhe që Zamira Hoxha Kamberaj ishte ajo që më orientoi që kjo poete e lindur të vinte të punonte me shtëpinë tonë botuese,

Dhe po kështu më kujtohet se sa bujë bëri libri i saj i parë “Fjalë zemre” dhe se si u turrën më tej lloj- lloj mashtruesish për të menaxhuar punën e kësaj poeteje, Por gruaja e fortë, nëna e dy vajzave dhe gjyshe diti të tejkalojë rrymat e habisë që i sollën ata që donin t’i prishnin muzikalitetin e vargjeve të saj, muzikalitetin që shoqëroi tashmë shtatë vëllime poetike...qe këmbëngulja e fuqishme e Trandafiles për të ruajtur identitenin e saj poetik.

Dhe ku shkuan ata që donin t’i ndronin rrjedhën këtij lumi ku “ bukuria e jetës dhe dashuria për të është një tjetër vështrim i hollë liriko- filozofik i autores që nuk e pranon jetën veçse të vlerësuar bukur, si diçka të papërsëritshme dhe të përjetuar vrullshëm e plot pasion e dashuri.”- si perifrazon studjuesi i mirnjohur Qazim D. Shehu në refleksionin e tij në librin e Trandafile Mollës “Më thërret një zë”.

Që të vijë Trandafile Molla në vëllimin e saj të fundit “ Më thërret një zë” duhej të kalonte “male, lumenj, kodra e fusha por dhe përrenj të tërbuar”, kalimi i të cilave e çoi në poezinë e vërtetë, në atë poezi që ka vetëm një emër “Trandafile Molla”. Dhe me të vërtetë përrenj ishin dhe disa poetë e kritikë që qysh në fillimet e botimeve të poetes hodhën përpjetë ujrat dashakeqëse duke reguar negativisht me arsyet nga më të ndryshmet. Njeri kërkoi t’ ndrojë stilin e që sot e ka emëruar veten e tij “profesor”, tjetri nuk lejoi një shkrim analitik për poezinë e Trandafiles e dikush foli “nën zë”...

Por të shkuar dhe jo të paharruara sidomos për mua që kam qenë dëshmitar i një pjese të ngjarjeve të tilla. Por poezia e vërtetë tirumfon.

Triumfon emocioni, ky çelës magjik që zgjidh shumë ekuacione të vështira në botën praktike si pasojë e një pune krijuese vetmohuese, intensive. Ajo sot është aktiviste e poezisë shqipe kudo në trojet shqiptare e më tej.

Ajo si pak autorë shqëptar, poetë apo poete ka kuptua r se vetë “poezia është atëhere kur një emocion ke gjetur mendimin tënd dhe mendimi ka gjetur fjalët”.

Ja ky është dhe laitmotivi i poezisë së Trandafile Mollës (Baja).