MREKULLIA E MBIJETESËS SË NJË KOMBI



(Nga Atllantido-Pellazgët - tek Shqipetaro Arbërit e sotëm)

Nga Fatbardha Demi

Kemi mësuar se njeriu, gjithashtu, ka ndryshuar shumë: në shpirt dhe , padyshim, gjer te mekanizmat më të hollë të trupit të tij. Megjithatë duhet mbajtur parasysh se në natyrën njerëzore dhe në shoqërinë njerëzore ekziston një themel i qëndrueshëm. f51 Mark Bloch

Duke filluar nga shekulli i XVIII-të, u bënë studimet e para mbi origjinën e shqipëtaro-arbërve dhe të gjuhës së tyre nga etërit arbëresh të Italisë. Ata e lidhnin këtë popullsi me fiset e miteve të Luftës së Trojës dhe perëndive të Olimpit. Në shekullin e XX, Petro Zheji (Shqipja dhe Sanskritishtja) e zgjeroi fushën e shkencave që vërtetonin, se GJUHA që përdorin edhe sot shqipetarët është zhvillimi historik i gjuhës së paraardhësve të tyre, të kohës së organizimit të bashkësive të mëdha fisnore në Euro-Azi, të ushtrimit të BESIMIT, krijimit të FAMILJES, LIGJIT dhe MORALIT të parë.

Arkivi i Lashtësisë dhe origjinës së Kombit Arbër, ku një vend të veçantë zë « gjuha e Zogut » ( gjuha e shqiponjës, siç emërtohej në Çamëri, Epir), gjatë katër shekujve është trajtuar nga autorë shqipetarë dhe të huaj, por asnjëherë nuk është kryer një studim mbi faktet që e bënë të mundur MBIJETESËN qindra-mij vjeçare të Shqipetaro- Arberve , siç e deshmoi emisionin Top Show, i TV Top Channal me titull « Shqipja Alfa dhe Omega ».

Sipas akademikut Xhevat Lloshi : Nuk ka gjuhë që të mbetet po ajo mbas dy mijë vitesh (…) emri Hana nuk vjen nga folja « ha » (…) hiqeni mendjen nga këto gjera, se ka një kulturë shqipetare të pastër (…) Meritë e Skënderbeut është që kontriboi në formimin e etnosit shqipetar… etj. (1) Si përfundim, sipas mendimit akademik të përfaqsuar nga Xh.Lloshi, si ndërgjegje etnike dhe me « gjak shqipetar » jemi krijuar në Mesjetë dhe është antishkencore të flitet për vazhdimësi dhe origjinë pellazgjike.

Duke patur parasysh, se këto përfundime antihistorike, që qarkullojnë në shkencën botërore mbi këtë temë, përdoren në veprimtarinë mësimore dhe mediatike, teza që shpreh titulli, do trajtojë faktorët kryesorë të cilët dëshmojnë se Atllantido – Pellazgët mitik edhe në shekullin e 21–të, kanë trashëgimtarë të ligjshëm, të gjuhës dhe gjakut, me emrin besimtar – KOMBI SHQIPETAR .

Dëshmia gjuhësore

Duke qënë gjuha e vetme e mbetur e gjallë nga lashtësia e Euro-Azisë, tashmë e dëshmuar (pavarsisht heshtjes së Historiografisë akademiko - politike shqipetare, europiane dhe botërore), fillimisht do kërkojmë se : Si emërtohen në gjuhën shqipe, grupimet e mëdha njerëzore me karakteristika të njejta, brënda apo jashtë kufijve shtetëror ?

Në gjuhën shqipe përdoret emërtimi ”komb”, i cili pretendohet se nënkupton fjalët e gjuhëve të huaja ”racë”, ”etni”, ”popull” apo “identitet”, si për shqipetarët ashtu edhe për popujt e Botës.

Le të gjurmojmë kuptimin gjuhësor të emërtimeve të huaja, te perdorura shpesh edhe ne shqip :

a. Race – Emërtim i përdorur për të treguar një grup kuajsh apo kafshësh që kishin tipare të përbashkëta të trashëguara. Për njerëzit u përdor shumë më vonë . (2) Në shekullin e 18-të emërtoheshin banorët e kolonive angleze, skllevërit afrikanë, në dallim nga europianët si “njerëz” të lirë. (3) Sot, Komuniteti shkencor pohon se nuk ekzistojnë “racat” në fushën e antropollogjisë biollogjike dhe atë gjenetike të njeriut.(4) Suedezi Carl von Linné, (1707-1778) qe i pari që futi emërtimin Homo sapiens për të përcaktuar lloin e grupit njerëzor, siç përdoret edhe sot (H. americanus, H. africanus, H. europaeus, etj.) (5) De Lapouge :”raca është përmbledhja e disa individëve që kanë të përbashkët një farë tipi të trashëgueshëm; nocioni i racës është i rendit zoologjik, vetëm zoologjik”. (Giovanni Marro, Primato della razza Italiana) (6)

b. Etni – sipas Dictionnaire de sociologie, Armand Colin, Paris 2010, e ka origjinën nga greqishtja (ἔθνος / ethnos) që shpreh idenë e “njerëzve të një origjine”.(7) Ishte Maximilian Weber (1864-1920) , i njohur sot si teoricieni më i rëndësishëm i zhvillimit të shoqërisë moderne perëndimore, që e përdori i pari në shkencë shprehjen “grup etnik”.(8) Përdorimi i fjalës “etni”, në rrethet akademike të viteve të fundit ka qenë objekt i rishqyrtimeve dhe kritikave të vazhdueshme. Shkak ishte përdorimi subjektiv i saj në vartësi të autorëve, shteteve, vendeve dhe qëllimeve të ndryshme , i shfrytëzuar gjerësisht për manipulime filozofike dhe politike, duke e kthyer në një emërtim historikisht të pasaktë. (9)

Fjala “etni”, në gjuhën angleze emërtohet – identitet, me origjinë nga latinishtja (lat. tardo identĭtas -atis, der. di idem «medesimo») që shpreh dy mendime, sende, njerëz ,etj. që janë plotësisht të njejtë, të barabartë.(10) Gjuhëtari dhe historiani gjerman G.W. Leibniz (1646 -1716) e përdori i pari lidhur me zbulimin e atomeve. Përdorimi i saj si koncept filozofik u kritikua nga themeluesi i « filozofisë kritike » moderne, Immanuel Kant (1724–1804). (11)

c.Popull – me origjinë nga latinishtja ( popŭlum e fundit të shk. XIII) për çdo bashkësi njerëzore të një krahine, qyteti apo shteti. Historikisht emërtonte shtresën e ulet të një shoqërie njerëzore numerikisht më të madhe, e cila në periudhën e Romantizmit mbahej si mbartëse e tipareve më karakteristike dhe të rëndësishme të trashëgimisë kulturore. (12)

Përsa më sipër, emërtimet (race, etni, identitet) që vijojnë të përdoren për banorët e shteteve në Botë, siç e pamë, janë të shekujve modern dhe në rrethet akademike janë parë me sy kritik për vlerën e tyre gjuhësore dhe historike në pasqyrimin e shoqërisë njerëzore. Ndërsa fjala “popull” shpreh vetem sasinë numerike në një hapësirë të caktuar.

Gjuha shqipe, për bashkesitë e mëdha fisnore dhe shqipetaro– arberit modern, ruan në fondin e sajˈ dy fjale parahistorike:

Farë me origjinë nga gjuha parahistorike atllantido – pellazge, e marrë nga fjalori bujqësor (gruri i lashtë emertohet “faro”) për të shprehur përkatësinë e njejtë të një grupi njerëzish apo popullsie. Vetëm në gjuhën pellazgo – shqipe ruhet ky emërtim i dokumentuar tek emri Faraon (fara e jonë), në një letër të Skënderbeut, shkrimet e Rilindasve dhe folklorin popullor. . “Gjithë çˈjemi shqipetarë /Jemi një fisë e një farë /Mëmë kemi Shqiperinë /Edhe besë Perëndinë”. ( 13)

Komb – me origjinë nga gjuha parahistorike pellazgo-shqipe. Emri Komb ka një shtrirje historike, që përmbledh të gjitha periudhat e zhvillimit të shoqërisë njerëzore : nga Homo sapens deri në ditët e sotme, prandaj nuk mund të përdoret për popujt e tjerë apo të përkthehet në gjuhën e tyre. Arësyeja është se europianëve të sotëm ju mungojnë faktet dhe karakteristikat, që përfshihen tek tog-fjalëshi “Kombi shqipetar” dmth një shumicë tiparesh karakteristike që i veçojnë ata nga të huajt, pavarsish hapësirës se ku ndodhen apo formimit të shtetit.

Studiuesti dhe juristi Pandi M.Frasheri në librin e tij (La famiglia albanese Fonte della Civiltà europea, 1947) pohon se gjuha shqipe “është gjuha mëmë prej së cilës e kanë burimin si greqishtja edhe latinishtja : Ajo është gjuha e Pellazgëve Hyjnorë, siç i quan Homeri.(14) Me qënëse kjo vlerë e gjuhës shqipe dhe veçanërisht i emrit « komb » është trajtuar në disa shkrime (F.Demi Emri Komb, “Pasaporta” parahistorike e Arbërve ; Kombi origjina e organizimit të bashkësive fisnore dhe i ligjeve të Kanuneve të Arbërve ) do të mjaftohem të përmend vetëm dy fakte :

Në besimin e Atllantido Pellazgëve, fjala « kom-b » shpreh « nyjen hyjnore » e cila simbolizonte « lidhjen » me Krijuesin dhe mbrojtjen vetëm të fiseve të tyre. Bindja se ishin « popull hyjnor », dëshmohet në shkrimet e shk.19 -20 të filozofëve Rilindas, tradita etnografike, arkeologjia, etj.

Fjala shqipe KOMB përdoret në numrin njëjës (siç edhe emri – kombësia shqipëtare) dhe ka origjinë besimtare që ka shërbyer për t´i DALLUAR fiset e tyre nga ato të huaja, detyrë që nuk e kryejnë dot emrat racë, etni, identitet apo popull, që në gjuhët europiane përdoren për të gjithë njerëzit në botë. Përdorimi i emrit « komb » për popujt e tjerë, si në shëmbullin e më poshtëm është i gabuar : “... njerëzit e të gjitha kombeve , e lindin, rriten, dashurojnë dhe vdesin brenda disa kushteve të caktuara, brenda një përvoje historike dhe shoqërive, që e karakterizojnë atë komb ...” ("Panteoni i rralluar"- R. Q. Fjalor i Gjuhës Shqipe (ASHSH 2006) (15)

Tek fjala Komb u përfshin, përveç “lidhjes me Zotin” edhe “lidhje” të tjera (me tokën, familjen, gjuhën, traditën, zakonet, lirinë, besën, nderin, etj.) që përcaktuan tiparet e karakterit të shqipetarëve, në dallim nga popujt e tjerë, siç e thekson edhe Jakov Malaj ( Raca shqipetare) duke thënë se « Nuk duhet të shikojmë vetëm veçoritë morfologjike të një popullsie, por edhe veçoritë fiziologjike e psiqike. Madje këto të fundit kanë një rëndësi më të madhe. » (16)

Emri Komb i fjalorit të lashtë pellazgjik, i krahasuar me emërtimet e gjuhëve europiane të shk.19, është i vetmi që shpreh NDËRGJEGJËSIMIN si bashkësi fisnore, siç e shikojmë në objekte arkeologjike të Egjyptit faraonik (foto poshtë) dhe të Euro-Azisë. Në fotot e mëposhtme pasqyrohet qartas lidhja e nyjes në kuptimin e saj besimtar, duke shprehur natyrën hyjnore të figurave dhe veprimet e tyre « në emër të Zotit ». (17)


Fig.1 Detaj i fronit të Faraonit Sesostri I–rë, ku paraqitet perëndia Horos dhe Seth duke kryer ritualin e bashkimit të Dy – Tokave (Sema-tawy). Në të dy pamjet (fig.1,2) shprehet përkatsia pellazge e mbretit Horos , Seth dhe e Zeusit.

Siç dëshmon simboli 12 000 vjeçar, dy mbretër vendosën “të lidhen” me nyjen hyjnore (kom) për të krijuar Dinastinë faraonike (të farës/fiseve) pellazge. Ky objekt është me vlerë për historinë e shqipetarëve dhe të lashtësisë së gjuhës së tyre. Dr. Arif Mati pohon se “ është e vetmja gjuhë në Europë që mund të ngjitet deri në mugëtirën e kohrave dhe të interpretojë gjuhën antike madje parahistorike të këtyre Pellazgëve (...) Unë do ta emërtoj “pellazgo-shqipja” sepse bëhet fjalë për fillimin (pellazg) dhe fundin (shqipetar) e një vargu gjuhësor, vijmësia e të cilit deri në ditët tona nuk është kundërshtuar as nga historia, as nga gjeografia, as nga arkeologjia madje as nga atropologjia. (18)

Përfundimi i parë – Emri besimtar Komb, dëshmon arritjet e filozofëve të lashtë dhe udhëheqësve më të shquar Arbër, në organizimin shpirteror dhe moral të njeriut, pjestarëve të familjes, fisit, të bashkësive arbërore, në ndërtimin e karakterit të përbashkët dhe formën e organizimit. « Ne na gjykon vetëdija /më parë nga Perëndia », e perkufizon Naim Frasheri. ( 19 )

Krahasuar me fatin e bashkësive të tjera Atllantido-Pellazge që u zhdukën «pa trashëgimtarë», Kombi Arër dëshmoi suksesin e modelit të tij, i cili mbijetoi në vijëmsi TE PANDËRPRERË edhe në shekullin e 21- të, si gjuhë dhe popull edhe në ditën që po shkruaj.

Dëshmia Ligjore

Është mëse e vërtet, se gjuha pellazgo-shqipe ka qënë faktor i fuqishëm i shprehjes së përkatësisë dhe vijushmërisë së Arberve , por NUK KA QENË FAKTORI KRYESOR i MBIJETESËS .

Nuk mund të imagjinohet që në ditët e para të Homo sapientit të flitet për ligje, por mund të jemi të bindur se «njeriut me bisht » i parahistorisë sundohej nga ndjenja e FRIKËS, siç çfaqet edhe tek frymorët e botës shtazore, duke shërbyer si « mjeti » kryesor i mbrojtjes dhe vazhdimsisë se tyre. Frika është ndjenja më e lashtë e botës, shprehet studiuesi Massimiliano Franci (Astronomia Egizia) (20) Kjo ide shprehet edhe sot në popull - « frika rruan vreshtat ». Sipas studiuesit George Dumézil, për njeriun Paleontrop, idea e forcës së mbinatyrshme ka qenë e njohur gjatë 2 milion viteve të para, dhe e dokumentuar në vizatimet e shpellave (30 000 p.e.r). (21)

Me arritjet që patën bashkësitë fisnore në njohjen dhe zotërimin gradual të natyrës, sidomos në punimin e tokës për mbjellje, që u krijoi kushtet për t´u ngulitur në një vend të caktuar, emri Komb, krahas lidhjes «qiellore » (me Krijuesin) u përfaqësua me dy lidhje të reja : a) të « vendit », e shprehur me mitin besimtar se ishin «bij të Tokës » ku jetonin. b) të « gjakut », që shënon ndërgjegjsimin e grupit fillestar lidhur me familjen dhe fisin. (22)

Në këtë periudhë u kuptua domosdoshmëria e zbatimit të disa detyrimeve dhe sjelljeve midis pjestarëve të tyre. Këto shkallë të zhvillim historik të botkuptimit, i gjejmë të shprehura në Kanun : « Familjen e përmbajn gjindja e shpis, si shtohen këta , dahen në vllazni, vllaznija në gjini, gjinija në fise, fiset në flamur e të gjith zbashku permblidhen në nji Familje ma të hapët, e cila quhet Kom, e kan nji atme (atdhe), nji gjak, nji gjuhë e doke ». (Krye i dytë, Nye i nandët. Pjestarët e Familjes, Kanuni i Lek Dukagjinit). (23)

Kuptimi gjuhësor i emrit Komb (lidhje me Krijuesin) tregon simbolikisht Ligjin e parë të bashkësisë parahistorike : Varësin e jetës së njeriut nga vullneti i Zotit, që kerkon BINDJE.

Veprat e Homerit (Iliada dhe Odisea) e pasqyrojnë mbrojtjen dhe dënimin nga Zoti, nëpërmjet Zeusit, Perëndive, gjysëm-perëndive apo Heronjve tokësor të armatosur me rrufe, shigjeta, heshta dhe tredhëmsha. Këtë fakt e dëshmon edhe folja « bindu » në shqip, që ndodhet në shkrimet sanskrite të Rik-Vedave (1500 p.e.r.) si emër besimtar për Krijuesin. (F.Demi Bindu- emri që i dhanë Arbërit Perëndisë ). Në popull edhe sot dëgjohen shprehjet « Të vraftë Zoti !» apo « e gjeç nga Zoti !».

Në ligjet e para, Krijuesi sipas fillozofisë pellazge, duhej të nënkuptohej apo shprehej me «shenja», siç e shikojmë në dekretet e lashtësisë fig.1 (poshtë) me tre rrathë të vegjël dhe rrethin me pikën në mes apo kryqin brenda rrethit tek fig.3.


Në fig.1 paraqitet një pjesë nga ligji hyjnor i shkruar mbi pllakën e gurtë të Akropolit. Hékatompédon. (485/4 p.e.r. ) muzeu i Vatikanit. Në fig.2 mbi stemën e Vatikanit lexojmë – Bindja (lat.oboedientia), që shpreh ligjin kryesor të Kishës katolike. Në fig.3 kemi dekretin më të lashtë të athinasve (510-500 p.e.r. ) (24)


Edhe në këndvështrimin biblik kristian dhe islamik të botës dhe jetës, koncepti « ligj » kuptohet si ligj i vendosur nga Zoti , krijuesi i gjithësisë.(25) George Dumézil ( La religione romana arcaica Miti, leggende, realta) pohon se « Në Romë, prej shumë kohësh , në mos gjithmonë , punësoheshin një grup i madh profesionistësh të cilët përcillnin brez pas brezi , rregullat e praktikave fetare... » (26)

Filozofët atllantido-pellazgë zbuluan edhe « mjetin » i cili do të siguronte mbrojtjen : NDËSHKIMIN pas vdekjes, siç e shikojme të pasqyruar në Egjiptit (fig.1 poshtë) me perëndeshën Maat dhe 42 gjykatesit e saj. Tek Etruskët, gjukatesi i të vdekurve njihej Charun, Vanth (Aita), sikurse Caronte në Ade (bota e nëndheshme), tek mitet pellazge të Dodonës, ku si gjykatës ishin Minosse, Eaco dhe Radamanto . ( 27)


Pamje nga Papirusi Ani, i « Librit të të vdekurve » British Museum, Londra. 2. Vizatim i Luçiferit (ferrit), në botimin e parë të veprës së Dante Aligerit (Dante Alighièri,1265 –1321) « Komedia Hyjnore », kënga 34, Petrus de Plasiis,Venice,1491. (28)

Në kohët historike, sipas shkrimeve të kristianizmit, në predikimet e Jezusit, mbas vdekjes parashikohej ndëshkimi me « zjarrin e përjetshëm » (29). Në foltoret dhe artin kishtar të Mesjetës pasqyroheshin tortura imagjinare nga më të tmershmet.(fig.2 lartë)

Duke patur parasysh se Arbërit , e kanë trashëguar brez pas brezi Kodin e ligjeve, vërejmë se sipas Kanunit të Lek Dukagjinit , « për ndëshkim kuptohet nji e keqe, qi prej pushtedit të ligjshem i pertrihet kuej per të bam » (30). Mund të themi se , në botkuptimin e Pellazgo – Arbërve , dënimi mbas vdekjes nuk ka ngritur peshë. Dënimi më i rëndë për shqipetarët kryhej mbi toke, ai moral – humbja e NDERIT.

Ky fakt është shumë i rëndësishëm për historinë e filozofisë dhe të qytetrimit europian dhe , siç kanë pohuar në shumë shkrime autorët e huaj, ka qenë dukuri karakteristike vetëm e shqipetarëve, fakt që dëshmon shkallën e lartë të qytetrimit të Kombit Arbër, krahasuar me banorët e Euro- Azisë. Në Kanun shkruhet : « Dy gisht nderë në lule të ballit na i ngjiti Zoti i Madh. Ndera e marrun nuk falet kurr. Aj, të cillit i u muer ndera, xehet i dekun kah kanuja.» (Ai i cili e ka humbur nderin me veprimet e tij, sipas Kanunit quhet i vdekur–shën im). (31)

Pra ndëshkimi MORAL ishte më i rëndësishmi, i cili siguronte një bashkjetesë paqësore midis shqipetarëve në familje , fis dhe bashkësi dhe i mobilizonte shpirtërisht përball çdo vështirësie apo rreziku, natyror dhe njerëzor, që cënonte jetën e tyre. Siç na e kanë lenë të shkruar përshtypjet e tyre të huajt SHQIPETARËT NUK KANË PATUR FRIKË NGA VDEKJA !

Vendosja e ligjeve besimtare në Lashtësi ishte një nevojë për veprime të përbashkëta në lidhje me Zotin dhe Perënditë (rite, lutje, flijime), por me zhvillimin e bashkesive atllantido–pellazge, u formuluan ligje për të përcaktuar marrëdhnjet midis pjestarëve të familjes, fisit dhe me mbretin, i cili ishte njëkohësisht kryeprifti i tempullit. Në këtë kuptim, ligji përcaktoi Rregullin, Moralin dhe Ndëshkimin, detyra që vijon ti kryej edhe sot. Ligjet më të rëndësishme u kthyen në tipare të karakterit të Arberve, që u ruajtën me fanatizëm si një detyrim i padiskutueshëm ndaj « të parëve të tyre ». (32) Më kryesoret ishin :

a ) Mbrojtja e TOKËS , e cila ishte HYJNIZUAR nën emrin shqip – Dhemitra (dhe+ mitra dmth. toka lindësja / Krijuesja). Jo më kot edhe fjala «autokton» ka kuptim gjuhësor vetëm tek shqipfolësit : a (të parët) + tok/e dheut + on (tonë), dmth. jemi banorët e parë të dheut tonë, që shpreh pronësinë « Kjo tokë është e jona ! » ( si psh. deti Jon / deti i jonë ).

Kanun kishte një varg ligjesh që diktonin ruajtje