Mendimi magjik i Njeriut të „Planetit Pará“


Prof Dr Fatmir Terziu

Hyrje


Pas romanit të suksesshëm „Tokësorët në Hapësirë-Kohë... Ç`tronditje!“ (Filara: 2012 dhe 2014) të shkrimtarit Agron, nga ky autor vjen për lexuesin dhe varianti i dytë i Njeriut, që tashmë jeton në dritëhijet e veta në „Planetin Pará“, thuajse një vazhdim logjik më i përkujdesur me një ravijëzim të ri diskursiv të tematikës që trajton autori në mënyrën e tij filozofike. Agron, i cili bën grimin e parë në një telajo të gjatë kohore duke na treguar se „… ka të dhëna se tokësori ka ekzistuar që prej katër milionë vjetësh“ në filozofinë e tij sjell faktorë të tjerë të rëndësishëm e mjaft diskursivë për të krijuar një element të ri të këndit të këndvështrimit intelektual të Njeriut, ku ekzistenca dhe logjika e interpretimit vijnë „sipas fosilit hominid Ardipithecus, skeletit më të vjetër njerëzor që është zbuluar deri më sot.“ Në një plan më detajues autori me paraqitjen e tij tek lexuesi tashmë ka krijuar një fizionomi të këtij diskursi logjik në vazhdimësinë e tij se „Kësaj kohe mund t’i shtohen, e shumta, edhe disa milionë vjet dhe, mbase, kjo mund të pranohet si ekzistenca e tokësorit në planetin Tokë. Por, planeti ku jetojmë, ekziston të paktën prej katër miliardë e pesëqind milionë vjetësh dhe gjithësia në të cilin ndodhemi, ka një moshë prej së paku trembëdhjetë miliardë vjetësh, sipas mënyrës që koha matet në planetin Tokë, megjithëse për gjithësinë, mbase, kjo nuk do të kishte kuptim, pasi ajo është vetë përjetësia. Çfarë ndryshimi!“ Pra Planeti ka ekzistuar hershëm, Njeriu ka mbijetuar në këtë ekzistencë dhe në të gjithë këtë filozofi ka ndodhur dhe procesi, ecja dhe përshtatja, pra shkurt „ndryshimi“.

Kësisoj Agron ka ka bërë një emër për veten e tij në këtë ndalesë kronologjike të Njeriut për serinë e tij në këtë lloj të narrativit mbi teknikat dhe besimet e të tërës së lidhur jo thjesht me Njeriun, por me ndryshimin, si diskurs logjik më vete dhe i vetmi i trajtimit të këtij lloji nga ky këndvështrim. Narrativi i tij më i fundit, ia vlen të shikohet dhe lexohet në një dualitet perceptues, mes shkrimit dhe trajtimit si një film i plotë perceptues i mundshëm, por që në të mbetet një linjë e veçantë që më goditi që nga leximi i parë i tij. Agron thekson se, „ndryshe nga njerëzorët apo të tjera qenie të gjalla që energjinë lëvizëse e fitonin biologjikisht, post-njerëzit e Gluonit me tru kuantik përdornin energji elektromagnetike, përfituar nga radioaktiviteti natyral, çka i bënte të pavdekshëm. Ata mund të shkonin kudo në hapësirë, planet a satelit për të vizituar apo qëndruar gjatë e eksploruar, ndërkohë që njerëzorët e kishin të vështirë, megjithë ndryshimet në ADN që kishin pësuar!“, pra edhe kur besimet anojnë drejt asaj të çuditshmes dhe konspiratives, njerëzit në të aneksuarën njerëzorë në botë-jetën tonë shpesh identifikohen si „dual-fatalistë“.

Kjo do të jetë e papritur për ata që shpesh merren me një të drejtë më të gjerë në trajtesat kronologjike, qoftë me dikë që identifikohet si studiues, liridashës, konservator, si një tifoz i „rrjetit intelektual“, apo edhe „i moderuar“, ose „apologjik-dominues“, pasi që herët dhe hershëm rezulton se shumë njerëz në këtë trajtim të gjatë të Njeriut, janë vet-identifikuar si të moderuar, ndërsa gjithashtu besojnë në komplote rreth „gjenocidit të Njeriut“, duke harruar vetë dritëhijet e kësaj udhe të gjatë të jetës planetare. Megjithëse bindjet e tyre mund të mos jenë identike, ekzistojnë modele të zakonshme, të dallueshme në mënyrën e të folurit (ose llojit) që dikush nuk mund të mos i vërejë, por që gjithnjë dominojnë dhe mbeten një hapësirë më shumë në ndihmë të asaj ku është dhe gjendet sot Njeriu, me të cilin narrativi i Agron shkon të trajtojë errësirën dhe dritën e një „kiaroskuroje“ (dritëhije) të gjatë.

Në mënyrë të veçantë, këta njerëz, dhe ata zakonisht janë kërkues, duan të përdorin terma si „logjika“. Ata tregojnë, pa pushim, se si ata duan të përdorin logjikën, dhe se si njerëzit që ndjekin në diskurse të tilla Njeriun gjithashtu përdorin logjikën. Ata janë gjithashtu tifozë masivë të deklarojnë se kanë „fakte“, se analiza e tyre është „e paanshme“, se ata përdorin vetëm „... arsyen“ dhe „logjikën“ dhe jo „emocionet“ për të marrë vendime narrative të llojit ku në fakt diskursi emeton deri në thellësi të një cipali që e ka mbuluar pikërisht dritëhija e një kohe të pakohë, në të cilën Njeriu është gjithnjë një karakter ku elementi, materialja, dhe të gjitha ndryshimet vijnë nga „paraja“, dhe ashtu sikurse narrativi i autorit e thotë qartë „prapë… ajo, paraja“. E në këtë qasje natyrshëm elementi diskursiv fokuson „Të shumtit harroheshin, si të gjallë apo të vdekur! Vetëm një pakicë që kishte lënë gjurmë mund të kujtohej e nderohej. Siç dukej në Tokë gjithmonë vetëm pakica ishte e privilegjuar…si përditëshmërisht me jetë luksoze dhe pas saj, me nderime! Sa shumë pak që linin gjurmë atje…“.


Ilustrimi dhe Njeriu


Pritësit e një udhe të tillë të anashkaluar dhe të lënë në errësirë madje padashje mund të hyjnë në librin e mundshëm të ekzistencës ku, fakteve dhe arsyes u shërben si një shkelje syri dhe tundje koke për rrjedhat e kësaj tendence për miratim. Por, këto fjalë, si arsyeja dhe logjika në mesin e atyre që i ndjek me kujdes pena e autorit, përdoren zakonisht në vend të njëra-tjetrës dhe pa marrë parasysh përdorimin e tyre të duhur, të mbledhura së bashku në një deng të paqartë të epërsisë së vetëkënaqur, për t'u hedhur kur është e mundur si armë narrative në kufinjtë „emocionalë“ dhe „iracional“ dhe padyshim dështues në vetë këtë arsye me të cilin vepron Njeriu në narrativin e autorit. Kjo tashmë është një kohë tjetër për Njeriun „Ishte koha e kompjuterëve që përdoreshin gjerësisht dhe interneti po merrte zhvillim.“ një kohë ku „… çdo aktivitet po kompjuterizohej e internetizohej“ dhe ku Kompjuterizim do të thoshte hapa para drejt inteligjencës artificiale, ndërsa internet komunikim i asaj inteligjence.“ Në këtë narrativ është një zhbirim i hollë në vetë thelbin e filozozifisë së autorit ku karakteri i tij kupton, detajon dhe qaset vetë mes diskursit logjik „Ishte një zhvillim që Kuarku e quante kërcim drejt civilizimit pas miliona vjetësh atje në planetin blu, megjithëse për bazë kishte paranë. Prandaj dhe mundësit për të bërë para’ ishin të mëdha.“

Në këtë mënyrë ndjej të them se narrativi shkon përtej tendencës dhe perceptimit së shikimit të këtyre karaktereve që jetojnë në këtë botë „paraje“ me dikotomitë e thjeshta „unë i zgjuar, ju memec“ manikinisht, apo edhe Derridean, nëse vërtet janë brenda dhe jashtë diskursit se ato janë duke iu referuar një filozofi që kemi dëgjuar se një qasje e tillë është shumë e thukët.

Një ilustrim i mirë i këtij fenomeni shfaqet në një pjesë për lexuesin ku fluturimet në kuadratin tokë-hapësirë janë barometri i saktë i parasë dhe perceptimit manekin tej ndikimit tek Njeriu pasi „Dërgohej në hapësirë, si të thuash për të mbetur atje relike, si prova e parë që një manekin imitonte post-njeriun në atë fillim, që drejtonte një mjet për të udhëtuar në hapësirë.“ Në këtë kënd me një prirje gjithnjë e më shqetësuese paratë, marrëdhëniet didaktike dikur premtuese të të cilave mbërthehen pasi të dashurit e tyre bëhen „të ndotur“. Për të mirën e pa iniciuar me lumturi: të jesh „i ri-derdhur“ do të thotë të brendësosh një grup besimesh misogjiniste të ekstremit të tyre, të njohura në disa cepa të të shkruarit të sotëm, produkt i një përzierje të dëmshme të shkencës së hedhurinave, teorisë së konspiracionit dhe një frike patologjike nga përparimi shoqëror. Autori e saktëson „Dashuria mes Ardit dhe Kuarkut vazhdonte si më parë, nganjëherë edhe më e fortë, shpërthyese. Nuk kishte ndryshim në pamje e pasion për të dy, ashtu të mrekullueshëm shfaqeshin kudo, megjithëse pa u vënë re nga askush! Fryt i asaj dashurie ishte një i dytë, Krispr quhej vëllai i vogël i Gluonit. Edhe ai pa fëmijëri. I rritur u shfaq paspak ditësh. Edhe Krispr e magazinoi në trurin e vet atë ‘skedë’ që dispononte Kuarku. Tashmë edhe ai ishte në dijeni për historikun e tokësorëve. Nuk e kuptonte mirë ç’kishte ndodhur me ta. Sa shumë kishin vuajtur e vuanin. Nxitur nga Kuarku dhe fakti që ishte lindur në Tokë, vendosi t’u dedikohej atyre, tokësorëve.“



Trajtesa e karaktereve



Karakteret e trajtuar në pjesë të ndryshme të narrativit, dikur të ëmbël dhe të kujdesshëm, filluan të ndryshonin pasi shkuan poshtë një tendence me përmbajtje tipologjike të diksursit në tërë thelbin dhe përfshirjen e tyre në efektet efektive dhe jo-efektive të trajtimit të dukshëm e të padukshëm të Njeriut. Të bindur për korrektësinë e tyre absolute, këta karaktere u zhgënjyen në fillim, pastaj abuzuan verbalisht pasi kuptuan se angazhimet e tyre jo gjithmonë ishin sinkron me pikëpamjet e tyre të reja: „Kuarkut i bënte përshtypje, sa kishte ndryshuar! Nuk dukej të ishte aktiv si më parë. Mbase e kishte mbledhu