MBRETI I ÇOLES




Nuk ka asgjë më fantastike se sa realiteti.

Dostojevski



Resmi Osmani

Triptik


1

Unë jam mbreti!

E them për ju që s’më njihni. Jo një mbret dosido, por Mbreti i Çoles[1]!Kurora ime mbretërore, është kjo kapele e vjetër, e zgjyrosur, strehëthyer që se heq nga koka as ditë as natë. Shiheni pallatin mbretëror dhe po deshët mos u mrekulloni me bukurinë dhe madhështinë e tij: teneqe, llamarina të ndryshkura, patavra drrase nga arkat e flakura, mbulesë plastmasi, ku shiu i bie trumpetës dhe dielli ndez saçin. E kam ndërtuar vetë, me këto duar. Ka nje kthinë për nevojtore, me një gjysmë fuçie për ujë, pastaj një çatma kompensato, që ndan nevojtoren nga dhoma e vetme: e gjumit, e pritjes dhe e ndënjjes, gjithë e gjithë 2x2 metro dhe e lartë sa hyj i përkulur. Shtrati mbretëror që mezi më nxe, i sajuar mbi arka, dysheku, një mrekulli me shtresë kartoni, mbulesa dy batanije të leckosura,ku flihet mrekullisht . Si derë shërben një fletë e vjetër çadre, që e kam lidhur me tela. Orenditë: në një cep, froni mbretëror, nje karrige plastmasi blu me tri këmbë, një stol i vogël që shërben sy tryezë për të shtruar mëlmesat e shijshme, mbi të shishet e ujit,një kusi e vogël alumini për gatim, e nxirë nga zjarri. Dritë më bën shandani i filxhanit pa bisht me vaj dhe fitil pambuku. I vetmi zbukurim, e vendosur mbi shtrat, është korniza me ikonën e Shën Marisë me Jezusin fëmijë në gjunjë . Oborri i pallatit mbretëror është i stolisur me pellgje, llonxha e pellgaçe, që në dimër mbushen me ujë të amullt dhe në verë me pluhur e ndyrësira. Në perëmdim, ca më larg,më rrinë përballë pallatet shumëkatëshe, më tej, valët e detit lëpijnë rërën e plazhit.

Si e kam emërin? E ç’ju duhet! Para se të shpallesha mbret, më thërrisnin Zhelan, dhe rrugaçët kur më shihnin, më gjuanin me gurë:hya zhelan! Nuk kam as letër-njoftimi, as pasaportë, nuk gjendem në defterët e gjendjes civile.Nuk egzistoj si të isha njeri-hije. Jam askushi. Një askush mbret!

Unë, mbreti, mos pandehni se kam lindur si princ trashëgimtar në fron. Jo. E kam fituar me shpatë.E kam paguar me një sy të handakosur, që thuajse ka humbur shikimin dhe dy dhëmbë të thyer. Mbreti i mëparshëm i Çoles, e kishte ndënjien në tunelin e një pallati përballë meje.I dukej vetja jo dosido, po një mbret-luan! Kur pa që një shtetas i tij, i mbretërisë së leckamanëve, unë, guxova e ngrita, pallatin tim të teneqejtë, e mori për karshillëk. Me madhështinë dhe hirin e tij mbretëror, ja behu ditën më drekë,më tha që ishte ndërtuar pa lejen dhe izën e tij, prandaj urdhëri qe i prerë: të shporresha dhe pallati sekuestrohej dhe bëhej i tij. Ishte me i ri nga mua. Mjekër e flokëgjatë, qelbej era gjiriz. I thashë të shihte hallin e tij. Ai ishte mësuar që kurkush të mos ia bënte fjalën dy. Mu turr sipër që të më merrte shpirtin. Por dy duar për një kokë. Nga grushti që më dha në fytyrë,pështyva gjak dhe dy dhëmbë të thyer. Ahere hyra Brenda dhe mora shpatën: një binar dërrase katërqosheli, ndoca dy metro i gjatë. Me sa më hanin krahët, i sëllova një goditje në sup që e zuri edhe në qafë.Pingërroi si derri kur e therin dhe u plandos në shesh. Ahere i hyra me shkelma, bjerë e bot, ku të dhemb e ku të ther, brinjëve në lukth, në kërcinj,sa u zgërlaq.I ra të fikët. Thashë se mos e kisha vrarë. Mos! Hapu dhe të hy! I hodha një kovë me ujë në kokë. Desh e mira u përmend dhe u hoq zvarrë – zvarrë, mori për nga kishte ardhur pa kthyer kokën pas. Ngjarja bëri bujë në principatën e Çoles, që mbreti i tyre kishte rënë në usta dhe nuk mënuan të vinë, të më shohin, njohin e përshëndesnin shtetasit: lipsarë, endacakë, leckamanë,pijanikë, të droguar, ca zuska e ca zuzarë të bardhë e të zez. Më thanë se më njihnin për mbret të tyre dhe t’i pranoja dhe t’i merrja në mbrojtje si shtetas të mi! Nuk e kisha menduar se mund të ishin aq të shumtë.

Nga ajo ditë unë jam mbreti i Çoles.

Nuk jam kushedi i pasur,si kushërira ime Elisabeta mbretëresha e Anglisë, apo kusheriri Karl Gustavi i Suedisë(se ne mbretërit të gjithë biem kushërinj me njerjatërin),por gjene s’duhet të ankohem. Bashkia e qytetit, më ka lidhur një ndihmë dy mijë e pesëqind lekë në muaj, kësaj i kanë vënë një emër të madh: asistencë sociale. Nuk është pak. Sos e tepron! I takon të shpenzoj tetedhjete lek në ditë, nga këto gjysma për të blerë bukë. Harxhet e muajit i psonis në një shitore te pallatet, ngarkohem sa s’i mbaj dot: një shishe vaj, një pako sheqer, një qeskë kripë dhe një pako me kafe elbi. Janë boll për gjithë muajin,e ç’i duhyen robit më shumë? Mjaftueshëm sa për të mbajtur frymën, më shumë të dhjamosin e bëjnë dëm për shëndetin.Vaktet e mi, janë një gosti e vërtetë mbretërore që kushdo mund të ma ketë zili. Mëngjesi një kafe elbi, që e ziej në një kanoçe. E pi me pak sheqer, më shijon për kiamet! Pa afron dreka dhe nis e më ther lukthi. Ngroh ujin në tenxhere dhe përshesh bukën, e përvëloj, ca pika vaj,për kripë s’ka nevojë, e ka vetë buka dhe ushqimi gati.Unë i them kaçamak, apo përshesh me ujë, po ti shtosh vaj ulliri dhe djathë ajo quhet papare, por ky është luks i tepërt, u takon buzëhollëve.Ha gjysmën, le dhe për darkë. S’ka ushqim më të mirë se ky për mua që dhëmballët më janë rrafshuar, e përtyp ngadalë me nullëza. Qëllon që tryeza pasurohet me ushqime të zgjedhura që kushdo mund ti lakmojë. Dal në breg të detit, kur uji tërhiqet nga zbatica, në rërë mbeten ca gaforre të vogla, që u thonë gërthëla, dhe guacka që brenda kanë tul. I mbledh. Me gaforre bëhet një supë që ta mbash në gojë. Ashtu të ziera, veshtullore e të buta, i gëlltis pa përtypur.

Guackat, i hap me majë të thikës dhe u ha atë pak tul që kanë. Më kanë thënë që janë të shëndetshme e plot me vitamina. Ka edhe më. E le mënjanë qibrën mbretërore dhe mbrëmanet, u bëj një krehje shitoreve të pemëve. Në koshat e të hedhurave, gjej ndonjë mollë, portokallë apo pemë të tjera që kanë nisur të kalben. Mbush qeskën me to, i laj, i pastroj nga kalbësira dhe paçka që bien era myk,ëmbëlsoj vaktin pas kaçamakut. Më e madhja që mund të më gjejë, është një heqje barku, por kjo nuk ndodh se lukthi im është mësuar. Lere kur gjej ndonjë limon, feja vetë, për supën e gaforreve.

Në një qytet të madh, e kotë të ankohesh, njeriu nuk shuhet nga uria!

Limerët e mi janë edhe kazanët e hedhurinave(s’ma nxë goja ti quaj të plehrave,siç kam dëgjuar që u thonë deputetët), që gjenden në principatën time. Provova dikur të gjeja në ato miniera, ca plaçka që edhe mund ti shisja për të nxjerrë ndonjë lek, por isha i vonuar.Atyre u kishin dalë zotërit. Qenë më të rinj se mua. Më thanë të largohesha me hir, në mos do të pendohesha që kisha lindur. S’ke ç’bën, të fortit hapi udhë, kështu ka qenë gjithënjë. Pasi kanë mbaruar punë romët dhe qentë, bëj një kalim. Aty kam gjetur një furnelë të vogël gazi nga ato që u thonë gaziqe,blej ndonjë bombolë dhe me të bëj kafen dhe gjellët. Shpesh gjej edhe tesha, pantallona,e veshje të tjera, aty kam gjetur këpucët që kam të veshura, e plot gjëra që pasunarëve s’u hyjnë më në punë.

Sot bie shi dhe është ftohtë. Kubeja e reve të plumbta është ulur poshtë dhe asnjë rreze dielli si çan dot.Përjashta nuk dilet. Në shtresa është shpejt për tu shtrirë, nuk dua të më zerë gjumi se pastaj nuk fle dot natën, e bëj gjumin me copa dhe shoh ëndërra koti. Ndeza kandilin. Ai cërrin,bën tym dhe nga flaka shkëputen ca toptha të ndritur që pëlcasin si fishekzare, ngaqë vaji po mbarohet dhe fitili thith ujin ndën të, që e kam hedhur të ngjitet më lart vaji. S’po gjej të ngrohtë.Trupi mërdhin,më kapin të dridhurat, eshtrat therin,zemra shtrëngohet e gjoksi dhemb. Rri syqyt dhe nis mendoj. Eh, në vetmi,kur më kaplon trishtimi e mërzia, buisin mendimet, kujtimet, ato që kanë shkuar e s’kthehen më. Sa shumë dhimbje, sa shumë vuajtje, sa shumë mundime, në këtë det të tallazitur, ka edhe ndonjë ishull gëzimi, por ai është i vockël, e mbyt batica e dallgëve të së keqes! Gjashtëdhjet e pesë vite jetë, po qe se kësaj i thonë jetë.Tjetër gjë të jetosh e tjetër të gjallosh. Mbyll sytë. Mëndja sjell si në një film bardhezi copa të shkëputura e të rrëmujshme pamjesh, që shtyhen kush e kush të dalë e para. Ja ku duket ai djali në vitin e fundit të gjimnazit:flokë çelur, sykaltër, shtatlastar, gazmor, zemërqëruar pamjebukur.Vajzat,nga mënyra sesi më vështrojnë e kuptoj se më pëlqejnë. Jam unë, djali i vetëm i prindërve që më kanë si dritën e syrit.Më kanë lindur ca vonë dhe unë i mbaj mend thuajse të plakur. E mbarova gjimnazin, çështë e vërteta, me të shtyrë. Në vjeshtë më morën ushtar. Kur u ktheva pas dy vitesh, më punësuan magazinjer.Magazia ishte e madhe dhe me artikuj të përzier.S’kisha bërë as gjashtë muaj kur magazinës i ra zjarri. U dogj si të ishte pishë. U gjeta fajtor.Më vunë prangat, burgu , gjyqi, me akuzën “dëmtim i pasurisë socialiste” dënimi njëzet vjet. Miniera e Spaçit, galeritë e skëterrës. Kur dola,në vitin e pare të demokracisë, isha i shkatërruar, i plakur parakohe, i thinjur e i kërrusur. Prindërit më kishin vdekur. Shtëpiza jonë nuk ishte më .Aty kishte nisur ndërtimi i një pallati. Fillik