“MARIGOja SHQIPTARE” NË NORVEGJI


Kadri Tarelli shkruan:

“MARIGOja SHQIPTARE” NË NORVEGJI

Në penën e shkrimtarit Viron Kona

Kisha kohë që e prisja librin “Një ditë me Marigonë”, jo për të njohur përmbajtjen, pas e kam lexuar që në dorëshkrim, por thjesht si ka dalë nga shtypi, si duken fotografitë, ballina në fillim dhe në fund, etj, etj, vogëlsira që i duhen një libri për t’u pëlqyer nga lexuesi që në shikim të parë. Ishin dhe janë kushtet e karantinës nga gripi “Covid 19”, që po na pengon të lëvizim lirshëm dhe të takohemi me miq e shokë.

Në rastin më të parë të vizitës në Durrës, në javën e parë të gushtit 2020, autori Viron Kona, më dhuroi librin: “Një ditë me Marigonë”. U mrekullova nga paraqitja e bukur dhe e plotë, ku edhe fotografitë ishin me ngjyra. Sot, teknologjia i realizon të gjitha kërkesat. E rrotullova disa herë nëpër duar dhe pasi u kënaqa fillova ta shfletoj, për t’u ngulur në çastin më të parë, kur të jem i ngeshëm. Gjithsesi e rëndësishme për cilindo lexues, është përmbajtja, mendimi i thellë dhe kumti që përcjell, por më duhet të shtoj, se ka një përputhje mes formës dhe përmbajtjes, gjë që e bën librin të këndshëm në të lexuar dhe të dobishëm në përdorim.

Që në fillim duhet thënë, guximi dhe përkushtimi i autorit Viron Kona, për ta nisur dhe bitisur këtë libër, që ka të bëjë me një veprimtari, përurim i librit “Marigoja shqiptare në Norvegji”, kushtuar shqiptares nga Kosova, që prej disa vitesh banon në Norvegji. Ishte një kuvend letrar i organizuar në Tiranë, ku merrnin pjesë akademikë, shkrimtarë, gazetarë, historianë, mësues, etnografë, mjekë, sociologë, mjekë, intelektualë, pedagogë, krijues e studiues dhe dashamirë të letrave shqipe, disa të ardhur posaçërisht nga rrethet Durrës, Vlorë, Elbasan, Lezhë, Tropojë, Krujë, Kavajë, mes tyre edhe nga Kosova, Suedia, Norvegjia, Maqedonia e Veriut dhe Italia. Në këtë rast besoj se cilit do shqiptari i shkojnë përshtat fjalët e presidentit Amerikan Xhon F. Kenedi, kur thotë: “Mos pyet ç’do të bëjë atdheu për ty, pyet se ç’mund të bësh ti për atdheun”.

Këtu qëndron dobia dhe bukuria më e madhe e këtij kuvendi shqiptarësh, më duhet të shtoj se këtu qëndron edhe vlera e madhështia, pasi, si rrallë herë u bëmë bashkë, shqiptarë nga të gjitha trevat, por edhe nga mërgata e shpërndarë anë e kënd botës. Kjo veprimtari dëshmon se shpesh herë, atë që nuk e bëjnë dot institucionet shtetërore, e bëjnë më së miri individë dhe grupe individësh. Ndaj meritojnë nderim e mirënjohje, sepse secili vendos një gur në ngrehinën madhore të kombit. Mendoj se Shenjtorja jonë shqiptare Nënë Tereza, më shumë për ne i thotë këto fjalë, si porosi hyjnore: “Unë vetëm nuk mund të ndryshoj botën, por mund të hedh një gur në ujë për të krijuar shumë valëzime”.

Edhe sot që po shkruaj këto pak radhë, përjetoj emocione për atë takim të ujdisur aq bukur, ku fjala shqipe për veprimtarët e shqipes, ishte e fuqishme, e ngrohtë dhe frymëzuese. Dikush mund të thotë, se po e teproj pak. Nuk e kundërshtoj, sepse duken si përjetime çasti, por kur shikoj në libër emrat dhe shkrimet e atyre që morrin pjesë, që përshëndetën, që folën apo duartrokitën, nuk pendohem. Vetë libri është një përjetim, ku në çdo faqe janë mbledhur me dhjetëra përjetime, disa herë me frymëzim e disa herë me drithërima kënaqësie dhe madhështie. Bota shqiptare përpiqet të tregojë e të mbrojë vlerat më të mira, të karakterit, forcës, bukurisë, qëndrueshmërisë, të kulturës dhe gjuhës, si pasuri shpirtërore. Gjykoni vetë: Një libër për një takim rreth dy orësh. Ndaj shtoj pyetjen, që mund ta bëjnë të gjithë: Është vërtet çudi….?

Pak më sipër thashë fjalën “Guxim” për autorin Viron Kona, më shumë për ata që nuk e njohin sa duhet, kur kujtoj fjalët e thëna kohë më parë: “Do të jem i qetë, kur të plotësoj së shkruari dhe të botoj 100 libra”, kur dihet se botuar rreth 60, disa të vlerësuar edhe me çmime ndërkombëtare, disa të përkthyera në disa gjuhë të huaja, madje edhe ne suedisht.

Në gjykim të parë, duket si një punë e lehtë të hartosh dhe të botosh një libër të tillë, brenda një kohe të shkurtër, vetëm pak muaj nga nëntori, mesi i vjeshtës së tretë, 2019. Me një gjykim të lehtë, duket se mjafton të mbledhësh fletët e fjalimeve, dhe kaq. Po a mund të bëhet libër me pesë, gjashtë, apo shtatë referate të shkruara? Po shumë të tjerë që folën pa letër, ashtu siç i erdhën mendimet dhe përjetimet e këtij takimi. Mes nesh pati edhe shumë të tjerë që nuk mundën të flasin, veç përgëzuan dhe adhuruan veprën e “heroinës” Emine Hoti, të pagëzuar nga Viron Kona, “Marigoja shqiptare në Norvegj”.

Vepra e saj duket e thjeshtë në pamje, si vetë shpirti i “Çikës dardane”. Ajo veç disa librave me poezi dhe prozë, ka zgjedhur një tjetër udhë për të treguar shqiptarinë e saj: Qëndisjen e Flamurit Kombëtar, por edhe prerja dhe qepja e kostumeve kombëtare, për t’ua dhuruar fëmijëve në disa vende të botës, si Norvegji, Suedi, Itali, Shqipëri, Kosovë, Maqedoni e Veriut, etj.

Më duhet të përmend një vazhdimësi të kësaj veprimtarie edhe në ditë tona: Më 16 gusht 2020, në shkollën “Vëllazërimi” në fshatin Babru-fushë, të Tiranës, drejtoresha Merita Prenga mori në dorëzim disa kostume popullore për fëmijë, të dhuruara nga znj. Emine Hoti. Në këtë hulli dhuratash nuk kanë shpëtuar edhe të rriturit, mes tyre edhe burra dhe zonja të nderuara, të cilët ndjehen krenarë me veshjet e bukura shqiptare. Për kërshëri, po përmend dy emra të nderuar:

Së pari, znj. Ida Legnemark, ish kryetare e bashkie në Boras, (qytet në Suedi), shfaqi dëshirën që të vinte në festival me kostum tradicional Shqiptar, të cilin e mbajti veshur gjatë gjithë veprimtarisë. Po kështu edhe albanologu i njohur suedez Ullmar Qvick (Kvik), “Mik i madh i shqiptarëve”, që ashtu i veshur shqiptarisht, qëndroi gjithë kohës mes shqiptarëve, madje edhe gjatë intervistës.

Do desha të gaboj, por kam përshtypjen se ky veprim i “Marigosë” sonë është i rrallë, ndaj në një shkrim timin të një dy viteve më parë, citoj: “A mund ta quajmë këtë zonjë të nderuar një misionare të shqiptarizmit? Ç’ bëjnë më shumë misionarët, si shërbestarë të zotit? A është shqiptarizmi më i larti besim ndaj kombit?”. Libri “Marigoja shqiptare në Norvegji”.

Ne vërtet u mblodhëm për znj. Emine Hoti, por në nderim të saj dhe vepërs së saj, ishin edhe bashkë-atdhetarë mërgimtarë të tjerë, një “Yllësi” personalitetesh të arsimit dhe letrave shqipe në Suedi, si Sadulla Zendeli-Daja, autor i disa fjalorëve dy gjuhësh, Suedisht-Shqip dhe disa librave në prozë dhe poezi. Bashkë me të edhe Sokol Demaku nga Drenica, anëtar i lidhjes së shkrimtarëve dhe artistëve të Suedisë, përkthyes, poet, shkrimtar, drejtues i radio-televizionit në gjuhën shqipe, botues i revistës “Dituria”, apo shqiptari nga Drenica, Hamit Gurguri, shkrimtar, përkthyes e studiues, edhe ky anëtar i lidhjes së shkrimtarëve dhe artistëve në Suedi. Vetë emrat dhe pozicionet e tyre flasin më shumë se fjalët miradije, që thanë në këtë kuvend të diturish.

Së jashtmi, në kapakun e fund-librit, bukuri i japin disa mendime apo citate të qëmtuara imtësisht dhe të shkruara mjeshtërisht. Nuk dua të mbetëm me kaq, pasi për të nxjerrë sa më bukur figurën e “Marigosë dardane”, më duhet të përmend edhe disa emra të tjerë, që madhërisht e shqiptarisht e kanë vlerësuar punën dhe shpirtin atdhetar të kësaj misionare dhe “Nënë Tereze”, të