top of page

Kur mendja afrohet me zemrën


Kur mendja afrohet me zemrën, kemi të bëjmë me një tregues gjenialiteti

(Përsiatje) Me kujdesin e Federatës Universale të Paqes, para ca kohe doli në dritë vëllimi i tretë (414 faqe) i librit “Kur mendja bashkohet me zemrën “ (Shpendi Topollaj - shkrimtari dhe njeriu). Nderi shpërblehet me nder. Ky botim e vërteton plotësisht thënien e mësipërme sepse personalitete të njohura të fushave të ndryshme, kolegë e miq, por edhe njerëz të thjeshtë, që nuk e kanë takuar asnjëherë personalisht, i shprehin mirënjohjen e çiltër shkrimtarit të shquar, prozatorit, poetit, dramaturgut, publicistit, eseistit dhe gojtarit Shpendi Topollaj, për nderin e kënaqësinë që u ka sjellë duke u ofruar vepra me vlerë të padiskutueshme, në faqet e të cilave jo rrallë janë të pranishëm, të qarkuar nga vlerësime të ngrohta. Ky vëllim është redaktuar nga Kadri Tarelli dhe korrektuar nga Fatmir Minguli, të dy miq të ngushtë të Shpendit, por edhe të letërsisë, arteve dhe shkencës. Fitues i Çmimit “Pushkin”, i Çmimit nga India “Noble Peace Personality Award”, i titullit “Ambassador for Peace”, akorduar nga “Universal Peace Federation” dhe i Çertifikatës së Ministrisë së Mbrojtjes të Republikës së Shqipërisë për kontributin që ka dhënë në Forcat e Armatosura , Shpendi Topollaj mund të thuhet me plot gojën që është i mbarëpranuar për vlerat e larta e të panumurta, jo vetëm në shkallë kombëtare, por edhe botërore. Vëllimi që sapo kemi marrë në dorë është pasqyrë e një morie stilesh dhe mënyrash të shprehuri, që konvergojnë në një pikë të përbashkët - theksimin e faktit që e kemi për detyrë t’i bëjmë jehonë çdo vepre që krijohet nga ky shkrimtar i përmasave evropiane e më tej, që të njihet e të shërbejë si model sidomos për të rinjtë që kanë vendosur dhe e ndjejnë se mund të zenë një vend në letërsinë shqipe. Njëherazi ata do të binden konkretisht se rruga e suksesit kalon vetëm përmes mundit e djersës, jo përmes imitimit. Hyrja e librit është poetike dhe kuptimplote: “Pesëdhjetë libra mban në duar, / Gdhendur shpirtin aty ke, / Fjala jote zjarr i pashuar, / Për shqiptarì e mëmëdhe” (Kadri Tarelli). Më tej, Përparim Manaj, në përforcim të vlerësimeve që i bën Shpendit, citon intelektualin e dalluar, ushtarakun e lartë Mikado Shakohoxhën: “Shpendi është një yll që ndriçon dhe që nuk ka nevojë të marrë dritë nga ndriçimi i të tjerëve”; “Nderi i Kombit” Reshat Arbana ve në dukje: “... kam konstatuar se shumë nga tregimet, novelat dhe romanet e tij (Shpendit, sh. im) fare lehtë mund të shndrroheshin në drama për t’u inskenuar”; prof.dr. Nuhi Vinca thekson për Shpendin se “Me të drejtë e kanë quajtur poet edhe në kritikë, me një stil të mrekullueshëm, të qartë e të thjeshtë, me arsyetime dhe konkluzione të zgjuara, të thella e serioze, por njëkohësisht edhe me një ngarkesë të madhe emocionale, që të nxit t’i lexosh sërish. Dhe mbi të gjitha, të mbushura me dashamirësi e humanizëm të pashoq”; edhe Prof. Dr. Osman Kadriu e ve theksin në humanizmin e Shpendit: “... është edhe dhuntia e një mendjeje të zhdërvjelltë, që i sheh gjërat pak ndryshe nga të tjerët. E mbi të gjitha dashuria e respekti për këdo që përpiqet të verë një gur në murin e kulturës sonë”; “Me libra si të Shpendi Topollajt bota do të njihte akoma më mirë se ç’hoqën shqiptarët nën sundimin komunist dhe si arritën të ruajnë dinjitetin njerëzor” (Genc Ballanca); “Të gjitha shkrimet e Shpendi Topollajt... kanë një ritëm të brendshëm që të rrëmben e të bën për vete... ai jo vetëm i boton shkrimet e tij nëpër gazeta, por edhe me një gojtari të pashoqe i ligjëron kudo para auditoreve nga më të shquarit...Ai hyn në lëkurën dhe shpirtin e personazheve... Për më tepër, ai i vesh e i zhvesh sipas rastit, i zbukuron e i bën aq të afërt për lexuesit e çdo moshe” (Dr. Novruz Zejnati); “Personazhet për të cilët flet Shpendi rrezatojnë dije, edukim, motivim, për ta shpënë lexuesin përpara dhe për ta nxitur për lexim... Fjalëve u jep shpirtin, emocionin, ngrohtësinë...” (Magjistër Shefki Stublla); “Kjo monografi është një model për të treguar dhe përjetësuar figurën e një ushtaraku simbol dhe një intelektuali me vlera të larta” (veterani Rustem Peçi për librin e Shpendit “Biri i Golëmit”); “Shpendi, ndofta më shumë se kushdo tjetër, në të gjitha veprat e tij, në vargje apo prozë, i kthehet e i rikthehet mitologjisë dhe, duke e përshtatur me të sotmen, e bën atë që nxjerr nga dora edhe më interesante, edhe më tërheqëse” (Fatmir Pinguli); “Në historinë e letërsisë sonë vështirë të gjesh një të dytë si Shpendi: oficer i shkëlqyer këmbësorie për rreth tridhjetë vjet, ai kryen studimet për jurisprudencë dhe punon për njëzet vjet të tjera në organet e drejtësisë, pra në dukje pa asnjë lidhje direkte me letërsinë. Për hir të rrethanave dhe padrejtësive të kohës, ai nis të shkruajë dhe boton mbi gjashtëdhjetë libra, pas ardhjes së demokracisë. Dhe vazhdon me të njëjtin intensitet edhe sot e kësaj dite” (Mehdi Ramohitaj); Luan Laze, për komandantin dhe pedagogun e tij, Shpendin: “Nuk kisha parë a takuar asnjë ushtarak aq të përkushtuar ndaj detyrës sa ai. Nuk kisha hasur asnjë kuadër ushtrie me kulturën, botën e pasur shpirtërore, humorin, sjelljen plot seriozitet e ndershmëri dhe njëherazi njerëzore sa ai”; “Stili i Shpendit që rrjedh si ujvarë, i freskët e me shushurimë melodioze, më futi në një galeri njëherazi miniere dhe artesh figurative. Them ‘galeri miniere’ sepse sikur hyra në një vendburim mineralesh të pasur jo me një, por me një morì metalesh, njëri më i vlefshëm se tjetri. Them edhe ‘galeri artesh figurative’ sepse më dolën përballë shumë portrete të vizatuar me ngjyra të gjalla, që rrezatonin vlera të panumurta njerëzore” (Kopi Kyçyku); “Asnjëra nga gjinitë letrare nuk është e huaj për Shpendin... Të gjitha kanë një tematikë përmbledhëse: dashuria dhe vuajtja. Kjo e fundit shihet, sidomos, në një vështrim të gjerë, në një përmasë gjysëmshekullore. Them me plot gojën se këto vepra janë pritur mirë, jo vetëm në diasporën tonë, por edhe në vende të tjera...” (Kostaq Xoxa); “Rrëfimtari ynë (Shpendi Topollaj, sh. im) i ndjek personazhet e tij në çdo hap, i rrëfen ato që sheh drejtpërdrejt dhe di më shumë se personazhet për të kaluarën e tyre, mbi impulset e brendshme dhe reagimet e jashtme” (Gladiola Busulla); “Letrat e Shpendit nuk janë thjesht letra ku lajmërohet shëndeti apo informacione nga jeta. Ato janë copëza rrëfimi, shkruar me një ndjeshmëri të lartë, të cilat mund t’i lexosh me të njëjtën kënaqësi që lexon një tregim të shkurtër” (Teuta Dhima); “Personifikim i mirësisë dhe i dashurisë njerëzore në jetë, ai (Shpendi, sh. im) i tillë shfaqet edhe në krjimtarinë e tij letrare. Gjithkush që lexon diçka prej tij, do të përfitojë kënaqësi të pafund estetike, do të emocionohet dhe do të përlotet për fatet e personazheve të këtij autori, do të jetojë me hallet e brengat e tyre, do t’i dhimbsen ata dhe natyrisht do të urrejë të keqen. Me pak fjalë, do të ndihet njeri” (Luan Memishaj - Lepenica); “Gjithmonë mes njerëzve, shokëve dhe miqve të shumtë, asnjëherë nuk e mësova se ku e gjen kohën ky familjar shembullor për të lexuar dhe për të shkruar...Atje ku është Shpendi, është gëzimi dhe hareja intelektuale, është përzemërsia e dialogut dhe sinqeriteti i miqësisë. Janë me fat ata shkrimtarë që ky autor analizon” (Luan Jaupi); “... kënaqësia më është shumëfishuar që rigjeta një Shpend, të cilit rrjedha e kohës dhe, për më tepër ‘periudha e tranzicionit’, nuk ia ka zvetënuar tiparet cilësore të brumosura në moshën rinore” (Kudret Mita); “Ti ke arritur nivelin më të lartë si shkrimtar” (Gjeneral Jani K. Lufi); “I lexova me një frymë dy shkrimet e tua... Vuajtjet, burgu etj, thelbi i asaj që s’duhet anashkaluar kurrë” (Maestro Zhani Ciko); “...sa herë që lexoj prozën e tij (Shpendit, sh. im), bindem që nëqoftëse tregimi shqiptar do të kishte nevojë të përfaqësohej, pa asnjë mëdyshje që ai do ta përfaqësonte atë denjësisht” (Fatos Kulla); “... njeriu i vërtetë, krijuesi virtuoz dhe unikal, ‘miku i të gjithëve’, z. Shpendi Topollaj” (Nikolla Sudar); “Shpendi - i talentuari i madh që mbi të gjitha vlerëson dashurinë për atdheun dhe njerëzit” (Ilir Malindi); “Sa prozator e sa poet, / S’e pa kush gjoksit t’i bjerë, / Në çdo hap kokulur mbet, / Edhe pse ka aq shum’ vlerë” (Josif Doja); “... për ty miku im modest, / gjithë urimet mbledh buqetë” (Bardhyl Agasi); “Krijimtaria letrare e autorit Shpendi Topollaj prej kohe ka tërhequr vëmendjen e lexuesve rusë” (Bashkim Kadiu); “Shpendi Topollaj, si shkrimtar është ndër autorët më vëllimorë dhe më cilësorë në letrat shqipe, është mjeshtër i fjalës dhe simbolikës” (Isak Ahmeti, Akademik); “Poezitë e Shpendi Topollajt - vazhdim i bukurisë lasgushiane” ( Prof. Dr. Gjergj Zheji). Në vëllim janë përfshirë edhe disa intervista të Shpendit. Përgjigjet që u ka dhënë pyetjeve të gazetarëve, përveç shpalosjes së bagazhit të pasur e të shumanshëm intelektual të Shpendit dhe talentit në këtë zhanër, nxjerrin në pah sërish vlerat e virtytet e tij, për të cilat të gjithë pjesëmarrësit në këtë vëllim i kanë ngritur dollì me respekt e dashuri.

19 views0 comments

Comments


Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif
bottom of page