KRIJUESIT E MORALSHËM NDËSHKOJNË KRIMET E KOMUNIZMIT


Prof Dr Thanas L. Gjika

Disa ditë më parë, më 10 gusht, e nderuara Zonja Lavdie Nela, me rastin e 32-vjetorit të varjes së bashkëshortit të saj, poetit disident Havzi Nela, bëri një thirrje të re për hapjen e dosjeve dhe dënimin e atyre që e dënuan poetin, pra dënimin e kriminelëve që janë ende me detyra në pushtet. Fakti që kjo thirrje e përsëritur nuk ka marrë përgjigje, tregon se shoqëria jonë ka mbetur ende e inkriminuar dhe nuk ka ndërmend të dënojë krimet e kohës së diktaturës komuniste.

Kokëfortësia e qeverisë shqiptare në mbrojtje të bëmave të diktaturës komuniste u shfaq hapur dhe në deklaratën që dha Kryeministri, Z. Edi Rama pak muaj më parë: “Shqipëria komuniste ishte në krahun e duhur të historisë”. Po ashtu kjo kokëfortësi është shfaqur dhe në përpjekjet që bëhen për mbushjen e SPAK-ut me bijtë e njerëzve të inkriminuar të kohës së diktaturës, bij të cilët nuk kanë shprehur në shtyp qëndrimin e tyre kritik ndaj krimeve të etërve të tyre.

Gazetrari i mirënjohur Frank Gj, Shkreli me artikullin “Poeti Havzi Nela si zgjim i ndërgjegjes morale kombëtare dhe ndërkombëtare në Shqipëri” kritikoi ashpër si Kryeministrin për deklaratën e tij dhe ndërkombëtarët që po e zvarrisin plotësimin e SPAK-ut me elementë të denjë për të filluar sa më parë nga puna. Shkreli solli dhe pjesë nga poezia e Nelës dhe nga një artikull i Ismail Kadaresë shkruar vitin e kaluar për këtë poet të martirizuar. Ajo që u dhemb artikullshkruesve është fakti se shoqëria jonë noton në plogështi, asaj i mungon ndërgjegja dhe morali demokratik. Ndërkohë poeti Visar Zhiti ripublikoi në faqen e tij “Miqtë e Visarit” poezinë kushtuar bashkëvuajtsit Nela dhe disa shkrime ku përshkruan jetën e këtij heroi antikomunist, me stilin e tij human e plot dashuri.

Në Shqipërinë e sotme ka shumë krijues, të cilët përpiqen t'u japin veprave të tyre artistike një formë moderne me figura tërheqse, por me një përmbajtje ideore larg zbulimit dhe vlerësimit të njerëzve të viktimizuar prej regjimit diktatorial, larg prej dënimit të sistemit komunist si sistem kriminal, që deformoi të vërtetën historike për hir të propagandës së tij.

Havzi Nela ishte një Njeri, një Poet që u viktimizua prej regjimit komunist sepse ishte dakord të kolektivizohej fshati, nuk donte mbylljen e institucioneve fetare, sepse guxoi të dënonte në poezi propagandën e shtetit diktarorial për durim e shpresës për një jetë më të mirë që do të vinte mbas të mbërrinim në komunizëm. Durim e shpresë për një shoqëri imagjinare, që nuk do të vinte kurrë:

Pse t' më dhimbset jeta, pse u dashka kursye?

Veç me përtyp bukën, me u rropatë si kalë?

Pa nji fjalë ngushllimi, pa nji ditë lumnie.

Unë skllav i bindun, tash kur s'jam as djalë?


Deri kur durim, deri kur me shpresa?

Jo, jo, mos më thoni, këto fjalë nuk i due.

Me durim e shpresë nuk due të vdes.

Si jeta dhe vdekja duhen meritue!”

(“O liri, o vdekje!”)

Kjo poezi ishte dhe mbetet kushtrim për zgjimin e ndërgjegjeve tona, të cilin qeveria e Ramiz Alisë e ndëshkoi me varje. Më 9 gusht 1988 iu shpërndanë ftesa popullit të qytetit dhe të fshatrave të Kuksit që të mblidhej të nesërmen në ora 10:00 e mëngjezit te sheshi i qytetit pranë stacionit të autobuzave për të marrë pjesë në dënimin shembullor që do t'i jepej “armikut të popullit Havzi Nela”. Populli u mblodh në orën e caktuar, por dënimi i poetit, varja e tij, ishte kryer që në orën 2:00 të natës. Populli pa Havzi Nelën të varur që tundej në trekëmbsh si lavjerës që njoftonte mbarimin e kohës së diktaturvs...

Në prani të popullit, ekzekutorët e prenë litarin dhe e lidhën pas një makine dhe filluan ta shëtisnin nëpër qytet duke hequr zvarrë kufomën e poetit për të ngjallur frikë e tmerr. E hodhën në një gropë te fusha e druve dhe e mbuluan. Nuk i vunë asnjë shenjë përsipër. Hodhën vetëm disa shkurre për të krijuar idenë se ishte një vend pa vlerë. Poetit antikomunist iu mohua edhe varri...

Që atëhere deri sot asnjë nga ish-kryesia e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë nuk e ngriti zërin kundër këtij krimi të shëmtuar, asnjë prej tyre nuk mori një tufë me lule e të shkonte te varri i poetit për të kërkuar të falur ndaj gojëkyçjes së atëhershme. Dhe quhen shkrimtarë dhe artistë të vlerësuar me shumë çmime!?

Në Shqipëri më 2019 u rikrijua Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve, organizatë së cilës qeveria nuk i ka dhënë ende asnjë fond, asnjë zyrë e asnjë ambjent për të kryer aktivitete për promovim librash, përkujtim ngjarjesh dhe krijuesish, në një kohë që mbi pesëdhjetë parti inegzistente me katër a pesë anëtarë vijojnë të kenë zyra e të marrin fonde prej qeverisë Rama.

Shpresoj që Lidhja e re e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë të organizojë ceremoni homazhesh te busti i Havzi Neslës në Kukës dhe te memoriali i poetëve Vilson Blloshmi e Genc Leka në Librazhd, ku të flasin anëtarë të kësaj lidhjeje për të kritikuar krimet makabre të regjimit komunist ndaj këtyre “Pishtarëve të Demokracisë”. Me të tilla veprimtari kjo organizatë krijuesish do të ngrerë moralin e shqiptarëve, pra do të justifikojë ekzistencën e saj për t' iu imponuar qeverisë dhe mbarë opinionit shqiptar në krejt Ballkanin Perëndimor dhe në diasporë.

39 views

Shkrimet e fundit