Jam ftuar të marr pjesë në “Pagëzimin e zogjve“...


Jam ftuar të marr pjesë në “Pagëzimin e zogjve,“të shëtisë tek “Eliksiri i gurit“[1]

NGA ARQILE V GJATA

Përmbledhje:

Jam ftuar të marr pjesë në “ Pagëzimin e zogjve “... të shëtisë nëpër“ Eliksiri i gurit“ të poetit Niko Kacalidha.

Janë dy vëllime poetike të Niko Kacalidha{“ Mjeshtër I Madh“}[2]

Niko Kacalidha është poet “lirik i buruar”.

Shkrimtari,Poeti ynë Niko Kacalidha është krjues në dy gjuhë, Shqip dhe Greqisht.

Në parathënien e librit poetik “Pagzimi i zogjve”{është pjesë e Kolonës me numrin-9 nga Shtëpia Botuese TOENA} Shkrimtari Ismail Kadare thotë:

-“ Poezia e tij{Niko Kacalidha} po aq sa rrugëtimi i tij njerëzor, bëjnë pjesë në historinë e re , asaj që i përket e ardhmja të gadishullit ballkanik “[3]

N.Kacalidha është poet madhor, me një poezi metaforike surrealiste me vlera për poezinë moderne shqipe.

Poeti ynë fisnik i admiruar ua ka për nder zogjve...sepse:

_” Mua më shpëtuan zogjtë se do të vdisja i virgjër në suecidin e hënës varur në shpellën e Polifenit me litarin e jaseminit, në altaret dimëror të borës ndanë tempujve e busteve të drurëve dhe pikëllimit kaq fisnik të borsit “,po aty ,f10[4]

Në vëllimin poetik “ Pagëzimi i zogjve“ gjendemi në oazin e një gravure të mrekullueshme si prozë poetike(45 gravura të punuara me fantazi, të shëndetshme, me ngjyra, si skulptura në një galeri artore, aq dhe të çuditshme për mesazhet, si shtresime filozofike të pikturuara me një gjuhë letrare të mbushur me shpirtëra, me bukurinë e metaforave dhe ideime,

si përshembull....f,13, 17[5]

“ Malet bronzore kruanin kurrizin në dëllinjat e reve dhe as paraguset e mjegullave.

Erdhi mbrëmja dhe erdhi agullimi dhe jargavani betohej në bebëzen e zogjve:” Për kokën e zogjve”

“Përtej ishin detet me hieroglifet e gjinjve në shpellat e abatrosit[6]

Qarkullimi i ideve frymëzuese është realitet në poezinë e Kacalidhës se,

Shpirti është i fshehur

në shpirtin e guri e të drurit

në ashpirtin e erës, e në shpirtin e zogjve.

Gjithëçka janë shpikje të poetit.

Autori me entusiazmin e vet, me ato që na thotë, ai i shfaq lexuesit ndjenjat e veta intime, të këndëshme dhe të përzegjedhura me fjalor shumë të pasur:

-”Zogjtë panë në kumin e detit brumësinë e vajzave që putheshin në brigje.

Pulitën sytë e virgjërisë dhe nga rrënqethja çeli jasemini i gjirit

Kurdisen kodet dedokafonisë...

Nga sytë e kapluar të profecive lindin dashuritë e zogjve

Kori i zogjve nis kreshedon korale ndanë gurrave.”,[7]

Në poezinë “ Golgota e gjinjve” përqafohemi me ndjesi dashurije...

-Unë të njoh mirë bjondinë.

Ti nuk je Shen Mëri.

Biondin, ti me profilin tënd.

biondinë, ti me bustin tënd mund të sfidoje

perndeshat e botës.

Floknaja jote, supeve rënë, është magnet me dy pole,

është perde e varur e virgjërisë tënde.

Dy gjinjtë e tu janë dy hëna të magjishme

ku luajnë dy limona prej erës së detit[8].

Me veçorit,simbole, me qasjet e tija poetike autori na jep modele,koncepte dhe tema të pashprehura nga autor të tjerë!

Fjalë kyçe:

Poezi,frymë,pagëzim,emocione,vepra, guxim, meditim, fantazi.

Hyrje:

Poezia që na ka dhuruar poeti është një ligjërim, në rastin tonë ajo ka një organizim tërsor shumë dimesional, ku dhe analiza e këtyre poezive nis nga vet teksti i tyre dhe më pas mund të shkojmë tek autori...

Dy vëllimet e autorit duhen hapur me kujdes disa herë me një vëmendje të veçantë estetike.

Këto dy libra janë një vlerë, ku ndjesit e shumta pikëtakohen si fjalë që zgjaten si metafora!

Për të shkruar në çfar do lloj gjinije, nënkupto, do të thotë të komunikosh vetëm me veten, me mendimet e tua, por më tepër se kaq...

Do meditoj me mendimet, me poezinë dhe në tërsi me gjithë elementët estetik.

Në këtë kontekst më duhet të përballoj vështirsit, të kërkojë nga vetja saktësi dhe të k em njohurit e duhura estetike që të hyj në një analizë të thelluar; Vetëm kështu dhe në këto kushte do mundem që dy veprat poetike më të rënda, më të vështirat, siç jan dy vëllime poetike të lartëpërmendura të Niko Kacalidha= “ Pagëzimi i zogjve” dhe “Eliksiri gurit“ t’i kaloj për një pasqyrim hulumtues.

Për mendimin tim, poezitë që kam lexuar janë ligjërime të veçanta, ku dhe analiza e tyre përbëhet nga një rrafsh kuptimor ndryshe dhe shumë planshe në krahasim nga poet të tjerë.

Autori ka prirje, guxim, fantazi për të thënë të pashprehurën... gjë e cila do shumë vëmendje.

Një tjetër dukuri specifike e poetit është, se ai ka dhe përdor një leksik, që i jep atij të kuptoj dhe lexuesi, se autori ka spjeguar më së mirë mënyrën mendimtare ku mbizotron ndjeshmëria nga ana intelektuale si individ!?

Si përshembull:

-“Perëndesha e urtisë

Golgota e gjinjve/Sinagoga e gurit

Heraldiket e erës/kapeni erën

Pashë së prapthi kokë poshtë drurët

ullinjtë të rrudhur në shenjtërinë e tyre

Në guvat e tyra gugasin pëllumbat e pikëllimit

Zogjtë flenë në amforën mitike përhumbur foleve

Hodhe një gurë gurrave dhe tremba virgjërinë.”[9]

Me dëshirë mora përsipër të përgatisë një studim, apo hulumtim të mirëfillt për dy vëllimet poetike, dy veprat të Niko Kacalidha!

Këtë dishirë e shoh të arsyeshme, e çmoj dhe e shpjegoj të një rëndësije të veçantë, për disa vlera krijuese tepër të veçanta :

-Janë dy vepra poetike shumë të harira poetikisht dhe profesionalisht, për të cilat kanë shkruar emra të mëdhenjë të letërsisë dhe kritikës shqiptare, si Ismail Kadare, Sadik Bejko.etje

-Dy botimet e autorit sjellin te lexuesi dije dhe përplotsohen studentët, ose studjuesit me hulumtime të mirëfilli!

-Këto dy përmbledhje poetike kanë elementë, që i shquajnë këto vepra si tema dhe probleme, që mund ti klasifikojmë si vepra me përmasa të ndjeshme për kohën dhe lexuesin...

- Po ashtu, autori prirur, i organizuar pë të krijuar raporte konceptuale filozofike të motivuara.

***

Poezia e N.Kacalidha karakterizohet tërsishtë nga metafora...

Studjuesi Rexhep Qosja thotë:

-“Roli i personifikimit në poezi është aspekt stilistik, aq sa është dhe shpirtëzues...po aq është emocionalisht nxitës..intesiteti emocional nxitës ngre temperaturën emocionale të vargut...”

“Intesiteti emocional i strukturës së vargut është një risi nga ku poeti mer qëndrim aktiv, meditativ dhe filozofik.”[10]

Shkrimtari Ismail Kadare në parathënien e vëllimit poetik “Pagëzimi i zogjve” shkruan:

-“Poezia e tij, po aq sa rrugëtimi i tij njerëzor,bëjnë pjesë në historinë e re, asaj që i përket e ardhmja, të gadishullit ballkanik.“f,6

Studjuesi Sadik Bejko në parathënien e tij ka shprehur në mënyrë shkencore vlerat e kësaj vepre poetike “ Eliksiri “!

“ -Niko Kacalidha i Leshnicës është në gjakun e nxehtë e të dallgëzuar të një poezia mesdhetare, merr frymë me frymën e zjarrtë të ushtave e të shpatave të tij që, duke u shprazuar përmbi dherat, gufojnë bimësi me ngjyrat dhe aromat më të bujshmet e më të pashoqe, një poezi që merr frymë gjaku dhe mendimi me bulbat e rrënjët e shtrënguara si grushte të qëndrushmërive e të durimeve që kurr nuk vdesin; një aventurë e dalldi që fillon nga vdekësija te lavdia e diturive të mëdha e të përjetëshme;

Të jetosh, të përtërihesh, të lësh rrënjë e degë e fruta në dritë të agullimës e në dritë të dallgëve që u turen me furi shkëmbijve...”[11]

-Modele dhe konceptet e reja në poezinë e N.Kacalidhës!

Niko Kacalidha është poet i ndjenjës dhe imagjinatës. Poezia e tij ka struktura të ndryshme ritmike në përshtatje me tematikën dhe motiveve që ai ndërton(shpreh).

Tingëllima si formë( elementë}estetik gjendet, ndihet, përftohet ndër tema ku poeti shpreh qëndrimin e tij vetjak duke u ngjizur me emocione të forta e të shpeshta përgjatë leximit të poezisë nga lexuesit.

Në vëllimin poetik “Pagëzimi i zogjve” janë 45 pjesëza si proza poetike ku shpërfaqen mendime, ide si fantazi fluturuese…

”Përball orakujt shikonë Fjalë lakuriqe, nga veza ovale e zhvigjërimit,larg godet stralli i rrufeve guackave të detit,zogjtë panë në kumin e detit brunësinë e vajzave që putheshin në brigje

Pulitën sytë e virgjërisë dhe nga rrënqethja çeli jasemini i gjirit...

Nga sytë e kapluar të profecive lindin dashurit e zogjve....

Burojnë petalet bliri supeve të qershive,

burojnë lulekambanave

Kryqëzuar në Golgotën e gurit

Zogjët u lagin buzët me pika vese

Ringjallet Jisusi nga kryqet e drurit.

Ringjallen mersinat dhe zogjtë.

Shen Maria e hënës dhe jargavanit.

Nga ta kap zogun e flijimit vetëtimave?...

Në altarin e drurit pupla blatuar mbirë buzëperndimit”, f,15

***

Përmes ritmit të vargut poeti krijonë struktura dhe figuracione, që shprehin qëndrimin e tij ndaj përmbajtjes së lëndës poetike. Ritmi si një dekor ka muzikalitet e ngjyrim, që u jep vargjeve vlera, shtresime emocionesh, të cilat ndikojnë tek lexuesit dhe i ngelen në kujtesë.

Të tilla prurje poetike janë të shumta...gjejmë meditime “Pranë mirazheve”f, 116 “Gjiri i gruas gufon nga gudulisja”[12]

Poezia “ Syte e tu”