I tillë ishte  Jeremija, shpirti i mirë i Arbanasit


Sylejman Morina

“Tek Zoti janë çelësat e ngjarjeve dhe asgjë në tokë nuk ndodh pa Zotin” (Ivica Mateshiq-Jeremija)

Nga Sylejman Morina

Në shtratin e spitalit të qytetit të Zarës, i pushuan dhimbjet e mëdha luftëtarit, shkrimtarit, komandantit, diplomatit, arbnesh Ivica Mateshiq-Jeremija. Për atë dita e parë e verës kishte qenë dita e fundit në këtë botë të përkohshme. Shpresat e familjes, miqve, bashkëluftëtarëve u shuan me lajmin e trishtuar, se shpirti i mirë i Abneshit të Zarës nuk do të jetë në mesin e tyre. Sëmundja, në tre muajt e fundit e kishte shkatërruar trupin e tij dhe nuk ia lejoi të takohej me ta. Këtyre u mbetej vetëm të pranonin ngushëllimin dhe t’i ruajnë kujtimet e pa harruara që i kishin për të. Nëna, Marija, e kishte përjetuar plagosjen e të birit në frontet e luftës(Maslenica), ajo në fushëbeteja ia kishte menduar vdekjen, por vdekja e luftëtarit ndodhi në spitalin e qytetit në moshën 61 vjeçare. Jeremija edhe më parë ka pasur probleme me shëndetin, që herë pas here sëmundja nuk e linte të qetë. Lexuesit e vëmendshëm shkrimeve të tija, kanë mundur të hetojnë, se nga e enjtja e 19. 03. 2020, penda e shkrimtarit, arbnesh mr. Ivica Mateshiq-Jeremija ishte ndalur, nuk vazhdojnë shkrimet e kolumneve në “Zadarski List”, e dora e tij kishte pushuar për gjithmonë. Ai nuk ishte pjesëmarrës në promovimin e veprës së tij “Branitelji iz Zadarskih Arbanasa u Domovinskom Ratu” e cila mbeti e fundit përfundimisht.

Promovimi ishte caktuar në qershor për festën e arbneshve, por sëmundja nuk ia kishte mundësuar pjesëmarrjen as për një çast të shkurtër. B.Kotllar më njoftoi ,se “Miku ynë, Ivica Mateshiq është shumë rëndë i sëmur. Mjerisht vepra“Branitelji iz Zadarskih Arbanasa u Domovinskom Ratu”, për të cilën kam kontribuar, nuk ka përjetuar promovimin meritor, pikërisht për shkak të gjendjes së tij të rëndë shëndetësore.” Tani gjithçka më ishte bërë e qartë. Vepra iu kishte kushtuar luftëtarëve arbneshë, pjesëmarrës në luftën për mbrojtjen e shtetit të ri të Kroacisë, në të cilën edhe 9 djelmosha kishin rënë dëshmorë. Në këtë luftë disa arbnesh edhe kanë pasur pozita të larta ushtarake, si Ivica. M.Jeremija dhe brigadieri Danijel Kotlari. Arbneshët e dëshmuan lojalitetin e sinqertë nda atdheut tyre Kroacisë. Si shumë vepra tjera, edhe ky projekti i gjashti në radhë është financuar nga vëllezërit Peroviq, humanistë të përkushtuar që në vijimësi i financojnë veprat të cilat kanë lidhshmëri me arbneshët. Po ashtu nuk duhet harruar punën e madhe të bërë nga Bernardi në përgatitjen teknike të kësaj vepre, me dizajn të veçan të. Ideja për këtë vepër kishte qenë e Bernardit dhe e vëllezërve Peroviq, siç ka theksuar edhe vetë Jeremija.

Lajmin për vdekjen e Jeremijes e kishin pritur me pikëllim, jo vetëm arbneshët, shqiptarët dhe bashkëqytetarët zaras, bashkëluftëtarët kudo që ishin, si edhe ata që kishin lexuar veprat e tija. Mjetet kroate të informimit qendror apo lokale i kishin njoftuar me kohë opinionin për vdekjen e tij,duke ofruar të dhëna konkrete për personalitetin e Jeremijes.

Vetë përcjellja mortore madhështore, me nderime ushtarake dhe me pjesëmarrje të qytetarëve tregonte respektin e tyre që kishin pasur ndaj personalitetit të Jeremijes. Kjo dëshmoi se zgjedhja si qytetar i vitit i qytetit Zarës më1994 nga anketimi i gazetës “Narodni List “nuk kishte qenë rastësi. Sigurisht, mos të ishte gjendja pandemisë, numri i pjesëmarrësve do të ishte edhe më i madh. Në mbledhjen komemorative në sallën solemne të Universitetit Zarës dhe në varrim kishin marrë pjesë edhe personalitete të larta ushtarake,politike e kulturore. “Sot po qan familja, arbneshët e tu dhe tërë Zara jote. Krenar që të patëm, me lot në sy, i kishte thënë fjalët shoku i fëmijërisë dhe miku, ish komandanti Danijel Kotlar. Shumë prekëse kishte qenë fjalimi lamtumirës i bashkëluftëtarit, Zhupanit Bozhidar Login shprehur në mënyrë elektronike..,pasi ishte në izolim shtëpiak . Në emër të lidhjes së shkrimtarëve të cilës i kishte takuar edhe Jeremija, kishte folur Marijan Bilosniq i cili pos tjerash kishte thënë : ” Ka një kuptim simbolik për mua. Mateshiq është shkrimtari i fundit mitik. Secila nga librat dhe tekstet e tij ishte një falënderim. Pas gjitha roleve të tija në jetë,mbetet për ne poeti Jeremia dhe lavdia e fjalëve të tij”.

Në varrim kishin marrë pjesë edhe gjenerali i njohur Ante Gotovina,brigadieri Danijel Kotlar, Koloniel Mihovil Zubçiq. kol. Danijel Telesmaniq Did. gjen. major Mladen Fuzul, major Joshko Pula, major Elvis Kuriq, etj .Nga institucionet shqiptare kishin marrë pjesë Ambasadori i Kosovës në Kroaci,Gëzim Kasapolli dhe atasheu ushtarak kol. Skender Hoxha dhe zonja Elvira Isufi, Ministre Fuqiplotë në Ambasadën e Republikës se Shqipërisë në Kroaci, si dhe personalitete tjera.

Lufta e kishte bërë Jeremijën shkrimtar

Jeremija, ishte një luftëtar vullnetar që nga orët e para (1991), i ishte bashkuar forcave mbrojtëse kroate, si dhe shumë arbneshë tjerë, me qëllim çlirimin e një pjese të okupuar të Kroacisë nga serbo- çetnikët. Në këtë luftë të drejtë mbrojtëse nuk kishte munguar as pjesëmarrja e kontributi i shqiptarëve, qoftë duke dezertuar nga JNA (APJ) apo duke iu bashkuar me vullnet ushtrisë kroate, si ushtar apo si kuadro ushtarake. Me këtë fitore historike të ushtrisë kroate, me fitoret e Ushtrisë Boshnjake, me triumfin e UÇK-së, në Koshare e Pashtrik, u thye miti serb për ushtrinë e pamposhtur serbe, përfunduan këngët e trimërisë me guslla, tani filluan këngët e vajtimit..

Aty ky bien dëshmorët ajo tokë bëhet e bekuar!

Jeremija, gjatë luftës ishte i pakënaqur me pikëpamjet e zotërinjve që flisnin për luftën nga distanca, e disa edhe kishin qenë skeptik për mundësinë e fitores ndaj çetnikëve, si dhe nga informimi sipërfaqësor i një pjese të shtypit për rrjedhat e luftës. Ai në këto rrethana filloi