HAIKU I LULZIM LOGUT, NJË FILOZOFI E VEÇANTE KRIJUESE NË LETËRSINË TONË


Tahir Bezhani

Lulzim Logu:” Ethet e Lutjes”,hajku 2019,botoi “Akademski peçat” Shkup.


“S’resht së shkruari

Duke dashur të kryej

Një zinxhir të artë hajku….”

Lulzim Logu është ndër poetët më të spikatur të kohës sonë,i cili përmes pendës së tij të mbrehtë, bëri  hapa të konsiderueshëm, duke  ecur sigurtë  majave të artit poetik. Si autorë i dymbëdhjetë veprave letrare( dhjetë nga keta me vargje haiku etj), u bë emër i njohur  jo vetëm  në shtrirje kombëtare, por edhe më gjërë, duke qenë i përkthyer edhe në gjuhën angleze, italiane, bullgare dhe greke.  Po ashtu poeti tropojanë, Lulzim Logu,është i përfshirë edhe në disa antologji ,ku prezenca e tij ,me krijime cilësore,i bënë nder ,jo vetëm Malësisë së Gjakovës,por mbarë trojeve shqiptare.

Duke lexuar librin më të ri të poetit Lulzim Logu,”Ethet e Lutjes”,haiku,si lexues i rëndomtë,nuk mund të kalosh kalimthi faqeve të kësaj vepre nga se ,që në hajkun e parë e deri në të mbramin (281 haiku),secili  trevargësh të ndal në mendime të thekta filozofike,duke trajtuar gjithë jetën e njeriut tonë,me peripecitë e përjetuara thua se autori është  kujdestar i të  gjitha dhimbjeve,skamjeve,të gjitha gëzimeve, i dashurisë  në trojet e tij. Veçori  e trevargshit logian qëndron në fuqinë shprehëse ku rrëmben lexuesin me ndjenjen shpirtërore e forcën mendore,duke ia prezantuar dhimbjen e gojfiltë e dashurinë si vuajtje ose sakrificë. Kjo formë shkrimi në trevarshin logian,natyrshëm,skajon cilësitë krijuese e filozofike të poetit,i cili është dashuruar në vargun haikian.. Dhe,si rezultat i  kësaj,sikur mos të dihej preardhja e haikut, ky poet do ishte  bash bartësi origjinal i trevargëshit shqiptar.

Në haikun 28 të fq.11 lexojmë:

”Pika të mëdha shiu/Vargje të pandalshme/Haiku…..”

E sqaruar bukur,haiku për poetin është pikë e shpirti. Për këtë qasje të përzemërt ndaj haikut,poeti na dëshmon edhe te haiku 74 fq.23 ku shkruan:

”S’resht së shkruari/Duke dashur të kryej/Një zinxhir të artë hajku….”

Qasja shpirtërore e filozofike ndaj hajkut,mendoj se s’do koment pas këtyre rreshtave të lartë cekur.



– Ndjeshmëria shpirtërore e poetit Lulzim Logu, një filozofi e dhimbjes e dashurisë njerëzore.

Edhe poeti ka etapat e veta të ndjesive që ia dhuron mosha,koha,pjekuria dhe rastet e veçanta në jetës. Të gjitha së bashku përbëjnë forcën imante poetike,të regjistruar në memorien e tij,ku pikon e rrjedh regjistrimi i fenomeneve  jetësore në psikologjinë personale. Te poeti Lulzim Logu,në librin “Ethet e lutjes”, ky sindrom poetik është jo vetëm i pashëm, por edhe i thurur rrjedhshëm e me ndjesi të mprehta.

Dikur”Zbathur e ndjeja/Zjarrminë dikur/Tash ftohjen….”janë këto vargje që tregojnë ndryshmet e brendshme në vetqenjën e poetit si njeri. Por kujtimet mbjillen dhe vlojnë nëpër kohë,padiktueshëm si:

” Lutje e pambarueme/Malli im i fshehtë/Në arkën e zemrës….”

Si zakonisht te çdo njeri,posaçërisht te krijuesi,kujtimet evolojnë nëpër kohë,të dalin si të “gjalla” para syve,herë të gjallat si të “vdekura”,duke reprizuar me dashurinë,me vuajtjen,me dhimbjen etj. Dashuria,mendoj,do ishte germa e parë e alfabetit te krijuesit,nga se zjarri ndizet më lehtë në moshë të re,ndërsa dhimbjet gufojnë përjetimeve të hidhura. Proçes ky, i cili kalon edhe përmes shprtit human   të poetit Lulzim Logu. Dashuria në trajtesën e vargjeve të Lulzim Logut qoftë haiku apo ato lirike, e mbajnë trajtesën e një dashurie të mirëfilltë,të sinqertë, besnike e të zjarrtë. Nuk ndjehet dashuria si tregti, por si vuajtje e ndjesive shpirtërore, i perket atij romantizmit të dikurshëm deri në flakërim. Kjo mënyrë, mendoj,prezanton edhe dinjitetin njerëzor të lindur e rritur në ambientin e vetevetes, me gjithë kulturën e traditës kombetare. Ja disa vargje të haiku-t:

” Sa herë të puth/Më duket e fundit/Mbes’i etur….”

”Lotin si kujtim/E kthej puthje/Në buzen e rreshkur….”

”Sa të dua/Tretem pandjerë/Shituar bukurie….”

Aftësia imagjinare poetike të sjell në mendime kohët,lirinë për të dashuruar lirshëm. Ja forca poetike e shprehur në trevagshin logian:

”G