"Ferra e vogël" fsheh "lepur të madh"



Libri i THOMA GOGËS "Me bodec në dorë"

(ese)


Nga Përparim Hysi


Kam kohë që nuk jam parë me THOMA GOGËN. Se na ka ndarë pandemia. Është një nga humoristët që bën humor"të thatë", pa bërë bujë. Unë që e njoh humorin e tij,"vrasjen me pambuk" që bën përmjet humorit,kam të drejtë që të them atë që prej kohësh e ka thënë GIORGO DE CHIRICO:" Forca e intelektit të një njeriu matet nga doza e humorit që di të përciellë".

Them që kjo thënie i rri për shtat këtij autori kaq intelegjent në gjininë e humorit. E vë re këtë sapo lexon librin e fundit me shkrime mikste:në prozë e poezi"Me bodec në dorë". Tek secili shkrim, në skica apo në vargje, buza të shkon vesh më vesh. Mjeshtëria e tij duket në aftësinë për të ruajtur masën. I kursyer në vargje, por goxha "bodec" që shpon pa mëshirë,pa kursyer qeveritarë,pushtetarë, deputetë dhe deri tek presidenti.

Po ta shikosh si "konstrukt" librin,është me dimesionin e një"librixhepi",por,kur tenton që këtë "libër të vogël" ta futësh në xhep, ta shqyen xhepin. Ndaj dhe esenë time,shkruar enkas për të, e kam emërtuar"Ferra e vogël" fsheh"lepur të madh".

* * *

Merita e madhe e THOMA GOGËS është,veç tjerash,se këtë "kohë pandemie",kur shoqëria,pothuajse, ndalet për t'u mbushur me frymë, ky bëhet si një misionar për të na hequr stresin e kohës,qoftë me poezi dhe qoftë me skica humoristike.Është në genin e tij krijues që në këtë kohë,kur jeta është stresuese, vjen e të gre humorin o me një poezi,o me një skicë apo satirë. As poezitë,as skicat a satirat e tij,nuk janë të gjata apo të lodhshme. Por janë shkruar me një qëllim: t'i bëjë njerëzit që të qeshin, të harrojnë qoftë dhe për një çast"kiametin" e pandemisë,por, në të njëjtën kohë,njerëzit sikur çlirohen nga stresi se autori vë në lojë apo përqesh të gjithë ata që kanë përgjegjësi direkte për ato mbrapshti që vijnë për shkaqe subjektive.

Le të ndalim kalimthin në poezi apo skica të veçanta:" Fjala të shëron/dhe kur është me spec/Duket si ilaç që nuk do recetë".Ose sa kutptimplote janë vargjet për"Kushteutën".Shiko si këndon humoristi THOMA GOGA:"Kushtetutë,moj kushteutë". "...ngrije zërin/s'ke fuqi

Shkel ky e shkel ai

S'të ka mbetur asnjë vlerë

Veç dobiçit mu në derë.


..................

Dhe kërkon të bëj heroin

Si, ta fut,pastaj të tund

Kushtetutë, moj Kushtetutë

Të përdorë si prostitutë!

Më gjeni kënd që me një humor,ku mllefi i njerëzëve racionalë merret vesh dukshëm, të godasë pa mëshirë ata"dashnorë të rremë" që fshehin surratin e tyre të vrerosur duke tundur këtë DOKUMENT THEMELTAR që,mjerisht,e kanë përbaltur. Duke shkruar këtë poezi kaq me vlerë,THOMA GOGA, nuk është as i djathtë dhe as i majtë,por një qytetar që nuk duron lojën poshtëruese të atyre që janë në kupolën e lartë. Nga kjo anë (nuk është veç tek kjo poezi),THOMA GOGA ka vënë mbi supe rrezikun që i kanoset si NJERI I LETRAVE: "Është e rrezikshme të kesh të drejtë,kur qeveria ka gabime",- ka thënë VOLTERI. Mirëpo,THOMA GOGA, e ka në gen dhe nuk e duron padrejtësinë. Pikërisht,kundër këtyre padrejtësive lëshohet përmjet vargjeve apo skicave. Ai nuk rri dot dhe, sikur i ha trupi,nëse nuk shkruan për diçka që i vret syrin.

Sado që ka dalë në pension,ai nuk bën një jetë sendentare: po rron me hallet;me vuajtjet,me gëzimet dhe hidhërimet. Jo vetëm kaq: sensebilizon kur sheh gjëra që vijnë për shkaqe subjektive. Doli një"TIre" tek infektivi që zhvaste pacientët.Por THOMA GOGA shkon dhe më tej:"TIRE!TIRE!/Hallall qeverinë që ke/xhvat këtu e xhvat atje/na ke rrjepur edhe ne./

Shihni dhe një tjetër:"Zanati i vjetër"

Një zanat i vjetër

Sa paska lezet

Të gënjesh miletin

Qenka marifet.


Gënjen në fushatë

Gënjen kur të vret

S'e kishim dëgjuar:

"Çadra pistoletë".

Po kështu vazhdon

Ose sa sinjifaktive janë vargjet për"dekoratat me qillo"nga presidenti deri tek titulli"Mjeshtëri i madh".Duke dhënë kontributin e tij letrar,edhe pas daljes në pension, THOMA GOGA, me shkrimet e tij,sikur e ka bërë të qeshurës në një"ndërmarrje" ku ka punësuar që të gjithë ata që e lexojnë librin e tij:"Me bodec në dorë". Humoristi i madh francez,MOLIERI, me kohë ka thënë: " Është një ndërmarrje e çuditshme t'i bësh njerëzit e respektuar të qeshin".Dhe ia ka arritur qëllimit.Le të ndalemi tek skica:"Kandidatura"ime fallco. Me vija të trasha:-Nuk pranohesh si kandidat për deputet: se"nuk kini gënjeshtra të rafinuara"; nuk kini qenë asnjë herë në burg;nuk jini marrë me trafiqe:kokainë,drogë a kurva;nuk kini asnjë dashnore;nuk kini"pasuri të ligjshme",si vila,pallate,prona nëmerë të gjshes së vdekur të vjehrrit,kushërinjve në shekullin e kaluar;nuk kini llogari bankare për fëmijët tuaj të vegjël;nuk jetonl në shtëpi me qera;nukj kini deri 3 diplomma univeristeti me bazë tëshokllës 8-vjeçare;nuk kini një doktoraturë por të jetë e kopjuar. Veç kaq nuk është pak që secili nga politikanët a deputetët nuk kanë fytyrë,po surrat.

Mund të vazhdoj dhe më,por si lexues i bëj autorit një pyetje: Si ndodh që"radarët" tuaj nuk lënë gjësend pa parë?Kur është mirë e glorifikon dhe, kur është keq, e shpon me bodecin aq të mprehtë të humorit.Dhe po vet përgjigjen me një shprehje që e kam vjedhur nga GANDI që thotë:" Nëse nuk do kisha sensin e humorit,prej kohësh do të kisha bërë vetvrasje". Analogjia ndoshta nuk është e saktë,por e përafërt. Shkurt:THOMA GOGA humorin e ka në gen dhe pa të nuk rron dot.

Dhe,kur lexon se sa ka kontribuar ai me humorin që përcjell, të vjen keq që nuk është vlerësuar.Me THOMA GOGËN ka ndodhur ajo që thotë MARGERIT GERDMER që thotë:-Ne nuk i nderojmë kurrë ata që na zbavisin!

Tiranë,15 maj 2021

20 views0 comments

Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif