Fatmir Terziu: Njerëzillëk

Njerëzillëk

Tregim

E takova në Londër. Në zyrën ku unë hera-herës përkthej dhe fjalët kalonin kufij që trupat nuk i kalojnë dot. Ai quhej Spiro Xhaferi. Nga Selenica e Vlorës. Ish-minator. Fliste ngadalë. Si dikush që ka mësuar të masë ajrin. Nuk erdhi për letërsi. Por letërsia erdhi vetë. “Kam punuar në minierë me Faruk Myrtaj,” tha, pa asnjë theks mburrjeje. “Atëherë nuk ishte shkrimtar. Ishte si ne. Me llambë në ballë. Por gjithnjë i gjallë si në punë e në penë.” E tha këtë dhe zyra u ndriçua edhe më shumë. Në fakt biseda e ndihte këtë realisht dhe vetëm realisht. Brenda meje. Më pas përmendi Novruz Abilekaj. “Gojëmbël,” tha. “E bënte fjalën të duket e lehtë. Si të mos ketë peshë. Por kishte brenda male, dhe gati një rebesh.”

Unë përktheja në gjuhën e vendit ku jetoj dhe punoj. Fjali të ndryshme. Fjali profesioni. Ndërsa ai fliste për njerëzillëkun. “E di,” tha, “në minierë s’ka filozofi. Ka vetëm dy gjëra, errësirë dhe tjetri. Nëse tjetri është njeri, ti jeton.”

E dëgjova. Myrtaj, tha ai, ishte model. Nuk bërtiste. Nuk shtyhej. E mbante peshën e vet. Dhe një pjesë të peshës së të tjerëve. “Njerëzillëku,” shtoi, “nuk është fjalë libri. Është mënyra si e ndan bukën në galeri.” Heshta. Fjalët e mia në përkthim flisnin për rregulla jete. Fjalët e tij flisnin për një rend tjetër. “Njerëzillëku është imanent,” tha. “Është këtu. Në trup. Në dorë. Në faktin që mund të prekësh dhe të preken.” Ai nuk e përmendi hyjnoren menjëherë. E la të vinte vetë. “Dikur,” tha, “njerëzit e kishin Zotin brenda botës. Pastaj jashtë saj. Tani? Nuk e di ku është. Ndoshta askund. Ndoshta në marrëdhënie.”

E pa tavolinën. Pastaj duart e veta. “Njeriu nuk e zgjidh dot jetën dhe vdekjen vetëm. As me trup. As me mendje. Në galeri, kur bie tavani, ti nuk thërret qiellin. Thërret shokun. Dhe nëse ai vjen, ajo është mrekullia.” Mendova për modernitetin. Për boshllëkun që ka mbetur mes mungesës së perëndive dhe mungesës së mungesës së Zotit. Një hapësirë e çuditshme. As plot. As zbrazët.

“Nevoja nuk ka vdekur,” tha ai, sikur të më kishte lexuar mendimin. “Vetëm ka ndryshuar theksi. Nuk pyesim më ku është Ai. Pyesim, dhe ngurojmë ndoshta thjesht në pyetjen, si jemi ne me njëri-tjetrin?” Jashtë binte shi londinez. I imët. I durueshëm. Ai u ngrit për t’u larguar. Para se të dilte, tha, “Myrtaj doli nga miniera. U bë shkrimtar. Por unë e mbaj mend me llambë në ballë. Aty shihej më qartë.” Mbeta vetëm. Ekrani ndriçonte. Fjalët prisnin të përktheheshin.

Por për një çast mendova se ndoshta njerëzillëku është përkthimi i vetëm që nuk humbet kurrë kuptimin. Edhe kur bota errësohet.