Fatmir Terziu: Jetë të gjatë Prof. Dr. Eshref Ymeri

Jetë të gjatë Prof. Dr. Eshref Ymeri

Një intelektual i përhershëm mes dijes, përgjegjësisë dhe dinjitetit akademik

Prof. Dr. Eshref Ymeri vijon të jetë në tryezën e tij të punës. Jo si metaforë, por si realitet i përditshëm. Në një moshë kur shumëkush zgjedh heshtjen, ai zgjedh ende mendimin, korrektimin, përpunimin e fundit të veprës së radhës – një vepër që synon të shërbejë si pasqyrë kritike, jo vetëm për “Tjetrin”, por edhe për vetë ndërgjegjen e shtetit modern dhe krizën e tij morale.

Prej vitesh Prof. Ymeri punon mbi një mori studimesh të gjera për Rusinë, të cilën ai e lexon jo thjesht si fuqi gjeopolitike, por si fenomen ideologjik dhe historik, shpesh egoist dhe anarkik në raport me vetveten. Qindra burime, intervista, analiza dhe fakte e bëjnë këtë vepër jo vetëm të pritshme, por edhe të domosdoshme për lexuesin kritik shqiptar. Ashtu si miti i pasqyrës, kjo vepër synon të ndihmojë një shtet të kuptojë veten përpara se të gjykojë të tjerët.

Model për brezat

Ndërkohë, në intimitetin familjar, gotat e urimit trokasin. Zonja Hava, bashkëudhëtarja e jetës dhe e mendimit, ia kujton se dita e lindjes nuk është thjesht një datë, por një ndalesë njerëzore për të festuar jetën, punën dhe përkushtimin. Për Prof. Dr. Eshref Ymerin, ditëlindjet janë thjesht aritmetikë; vepra dhe mendimi mbeten kohë reale.

Një figurë kombëtare e dijes dhe fjalës së përgjegjshme

Prof. Dr. Eshref Ymeri është një nga figurat më të plota të intelektualizmit shqiptar bashkëkohor. Ideator, autor dhe bashkautor i disa fjalorëve themelorë për Gjuhën Shqipe në marrëdhënie me gjuhë të huaja; autor i qindra artikujve me karakter shkencor, kulturor dhe kombëtar; zë kritik i paanshëm dhe i argumentuar në debatet publike – ai përfaqëson modelin e intelektualit që nuk i shërben as modës, as pushtetit, por së vërtetës. Akademik me meritë dhe jo me dekorata formale, Prof. Ymeri mbetet një figurë e rrallë e modestisë profesionale. Ai është autor librash, studiues i palodhur dhe një nga mendjet më të konsoliduara kritike në shoqërinë shqiptare. Jo rastësisht është cilësuar si “filozofi modern mes dy kohëve”.

“Antioksidanti” ideologjik i shoqërisë shqiptare

Shkrimtari i ndjerë Siri Sulejmani e ka përkufizuar Prof. Ymerin si një “antioksidant ideologjik” të kohës sonë. Ky përkufizim nuk është figurativ, por thelbësor. Ashtu si antioksidantët neutralizojnë radikalet e lira në trup, mendimi i Prof. Ymerit neutralizon ekstremet ideologjike, deformimet totalitare dhe manipulimet e diskursit publik. Në shkrimet e tij, ai ndërthur psikoanalizën, materializmin dialektik, filozofinë politike dhe studimet kulturore, duke ofruar analiza të thelluara për natyrën e shtetit, pushtetit, ideologjisë dhe krizës morale. Lexuesi nuk përballet me slogane, por me mendim të strukturuar, kërkues dhe sfidues.

Shkrimet e tij nuk janë thjesht lexim informues, por ushtrim intelektual. Ato kërkojnë vëmendje, durim dhe përgjegjësi mendore. Pikërisht për këtë arsye, Prof. Ymeri mbetet një autor që nuk i përket masës, por ndërgjegjes kritike.

Nga Mesapliku në elitën akademike shqiptare

I lindur më 25 dhjetor 1938 në Mesaplik të Vlorës, Prof. Ymeri e nisi rrugën e dijes që herët. Pas përfundimit me rezultate të shkëlqyera të Gjimnazit “Ali Demi”, studioi gjuhën ruse në Leningrad, përpara se të rikthehej në Shqipëri pas prishjes së marrëdhënieve me BS. Studimet i përfundoi me rezultate të larta në Universitetin e Tiranës, ku më pas shërbeu për dekada si pedagog dhe drejtues redaksish për botime në gjuhë të huaja. Edhe pas daljes formale në pension, ai nuk u largua kurrë nga puna intelektuale. Sepse mendimi, për figura të tilla, nuk del në pension.

Një shtrëngim duarsh që mbetet

Dy miq ... me zemër

Takimi i parë fizik me Prof. Dr. Eshref Ymerin nuk është thjesht një episod personal, por një përvojë njerëzore e thellë. Në Vlorë, mes detit, dritës dhe bisedave të qeta, kuptohen më mirë përmasat reale të një intelektuali: thjeshtësia, kultura, respekti për familjen dhe dashuria për Shqipërinë. Në këto momente, filozofia zbret nga libri në jetë dhe mendimi merr formën e një shtrëngimi duarsh.

Një urim që është mirënjohje

Në ditëlindjen e tij, urimi për Prof. Dr. Eshref Ymerin nuk është thjesht ceremonial. Është mirënjohje për një jetë të vënë në shërbim të dijes, gjuhës, mendimit kritik dhe interesit kombëtar. Në një kohë zhurme dhe sipërfaqësie, figura të tilla janë busull morale. Jetë të gjatë, shëndet dhe mendim të kthjellët, Prof. Dr. Eshref Ymeri. Shoqëria shqiptare ka ende shumë nevojë për fjalën tuaj.