BABAI FSHIHET DALËNGADALË


BABAI FSHIHET DALËNGADALË


-tregim-



Atë pasdite babai më pyeti nëse doja të shkoja me të në pyll. Nuk ishim mësuar të na pyeste, E natyrshme do të ishte të më thoshte: Nisemi, tani. As që shkohej nëpërmend t’i thosha ‘E lemë për ndonjë ditë tjetër, ba’, ose ‘Do ish mirë të më kishe njoftuar më parë, se kam tjetër plan për sonte’. Kësisoj ndodh të më drejtohen mua, fëmijët e mi. Por jo unë tim eti, dikur...!

Megjithatë, ka qenë një kohë kur babai s’ishte kaq i prerë sa ç’e mbajmë mend më pas. Kujtesa i referohet edhe një fotografie: babai i hollë, i gjatë, me kostum dopjopetë, me jakë të gjerë, mamaja fytyrërrumbullaktë e flokë të gjatë thurur kostër, deri në bel, me të tre fëmijët e parë të tyre. Atëherë babai ishte mësues. Shkonte edhe në mbrëmje vallzimi, përdorte edhe biçikletën, luante bilardo të shtunave dhe e tërë familja dilte buzë detit dhe ulej për ndonjë drekë në ndonjë restaurant në qytet. Po, qeshte më shumë atëherë, këtë e thoshte nëna, që jetoi gjatë më pas. Babai mbahej aq mirë sa kam frikë se edhe prej paraqitjes së veçantë nisën ta vështronin vëngër zyrat, do kujohej më pas një zonjë nga qyteza ku ai shërbeu si mësues i parë. Mbahej ku e ku më mirë se në vjetët më pas, kur e larguan nga mësuesia. Asaj pragmbrëmje, i dëgjoi edhe nëna fjalët e babait. Mbase u befasua edhe ajo, që ai po ftonte mua, endefëmijë, të dilja me të në pyll. Por nxitoi të më sillte një rrobë më të trashë, të cilën e vesha në ecje e sipër duke nxituar të arrija babanë...

Pylli shtrihej përtej bllokut të shtëpive në fund të qytetit. Shelgje, rrepe, shkurre të egra dhe driza të buta. Tani s’ka më, as baba, as pyll, as driza të buta, asnjë dru për bè. Së fundi, edhe nëna ime shkoi, te babai...Por tërë vitet më vonë do ta kujtoja atë mesditë vere në breg-lumë me baban. Ndaluam në brezin me rërë anash ujit. Unë hoqa këmishën, kanatieren dhe mbeta me një palë pantallona të shkurtra, që kryenin kështu edhe rolin e rrobave për plazh. Edhe babai u ulë në rërë. Nuk prisja që të rrinte në diell me mua, por kryet i ktheva nga ana tjetër. Babai hoqi këmishën, por e mbajti veshur fanellën e leshtë që përdorte si kanatiere. I bënte mirë për reumatizmën. S’dija ç’ishte reumtaizma asokohe, por ajo që vura re për herë të parë atë moment, më mbeti në sy për gjithnjë.

Ende e mbaj mend sot e kësaj dite: shpina e tij, e epur, e dobët. Më mirë e mbajnë mend vëllezërit e mëdhenj, si gjithë të tjerët, edhe babai ynë ka qenë i ri dhe i pashëm. Pasi e larguan nga çdo lloj nëpunësie zyre, punoi në fushë, në bujqësi. Nëna thoshte se pas kësaj u bë më i heshtur, dilte rrallë e më rrallë deri në qendër të qytetit. Jo thjesht ngaqë edhe bilardon aty e kishin mbyllur, si lojë borgjeze, por se kthehej vonë nga fusha dhe i duhej të shlodhej më gjatë. Rrobat filloi t’i kishte sa më të thjeshta, tregonte nëna kur ai s’ishte më. Veshje të përshtatshme për punët që duhej të kryente, dhe gjithnjë të pastra, por sikur i druhej, i largohej, shkëlqimit dhe dukjes dikur. Ishte krenar për gjërat që ishin mundësi e tij, por për shkakun tonë sikur përpiqej t’i siguronte ata që e lodhën tërë jetën, të mos druheshin prej tij...

Nuk them dot në vërtetë atë ditë në lumë e pashë për herë të parë shpinë-zhveshur, por është e sigurt se i dobët dhe paksa i krrysur, mu duk veç atë ditë. Për herë të parë, dhe pashlyeshëm në kujtesë, më mbeti prej asaj dite, prej atij momenti. Por vetëm tani, që edhe vetë e kam kaluar mesin e të pesëdhjetave, pra moshën që babai ka pasur pikërisht atë kohë, arrij t’i jap këtë kuptim asaj të shkuare pa kthim e ndjese bashkë, asaj kërrusjeje të trishtë të supeve të tij.


Nuk më kujtohet, pas asaj lloj pamjeje, të kem menduar se babai s’qe aq i fortë sa e mendonim. Së paku deri atë ditë, së paku unë deri atë ditë, besoja tek Zoti që babai sigurisht ai do t’i zgjidhte tërë hallet e nevojat që kishte shtëpia. Edhe ato që mund tu shfaqeshin befas në ditët e jetën më pas, tërë pengesat, që vinin thjesht se dihej që do t’i përballte e kapërcente ai, babai. E kishim bindje absolute, të gjithë besonim kështu, si unë gjer atë ditë kur e pashë shpinëlodhur.


Babai s’pati ngè të rrinte gjatë aty, për plazh, ndonse dihej se rëra, si fanella e leshtë, i bënte mirë kundër reumatizmës. Në pak minuta iu mbushë lëkura me bulza të mëdha djerse, të cilat i ktheu në avull duke i prekur me pëllëmbët e ftohura në ujin e burimeve anës lumit. Veshi këmishën, zuri vend në hijen e një shelgu dhe ndezi cigarin.

Do thërmohesha i tëri, nëse ai që e pa baban ashtu, do isha unë i sotmi, them sot e kësaj dite me zë të njomur. Por s’isha. Nuk isha dot. Si riosh, isha ftuar anës së atij lumi të kuptoja se mosha bën të vetën, edhe te babai tim. Tani kam dëshirë të them se pasi vura re supet e rëna dhe krrusjen e pafshehshme të shpinës së tij, së paku prej atëherë duhet të bëhesha sy e vesh për ta kuptuar dhe pranuar thjesht qenien njerëzore te ai. Nuk ndodhi kështu. Bisedat me të, them tani, mbetën aq të rralla, gjersa nuk e mbushin dot mungesën e madhe që ndjej sot. S’kujtoj dot çfarë kam veçuar asokohe, por tani, kur babai s’është më, më vjen keq. Për shëndetin e tij.... E tëra kjo tingëllon absurde, por në këto lloj ndjesish pikërisht absurdja është realitet i pastër. Babai lodhej, shumë, lodheshin të dy, edhe nëna. Tani, pas kaq vjetësh, them se më shumë lodhin gjërat që hidhen në rrugen e jetës prej të tjerëve: fjalët, fjalët, fjalët...

Dalja me baban në pyll, kish ndodhur shumë më herët, vite më përpara se t’i vështroja shpinën e epur. Do doja të kishte qenë më e hershme koha kur të dija ç’ishte babai, ç’i bënte njeriu njeriut në një shoqëri me shpirt të frikur e të fikur, të merrja vesh sa e zorshme të ishe individ në një infeksion total kolektiv. Por edhe që të dija thjesht e thjesht, ç’i punonte jeta trupit të njeriut, qoftë ky edhe babai im.

As misteret e natës e të pyllit s’i dija. Më pak e mundur akoma të arrija në përfundimin se njeriu mund të mos trembej kurrë, siç besonte se ndodhte me baban e tij përballë jetës, apo që të trembet kot fare, siç ndodhi atë mbrëmje, në pyllin me ferra, shkurre e drurë, një pjese të cilëve u dija edhe emrat, disa i mbaja mend ende, më gëzojnë teksa i përsëris: marina, gjeshtra, konopica, driza, shtogu, këlkaza, lëpjeta, manaferra...Disa i kujtoj edhe sot, kur ua kam dorëzuar veten trotuarëve të gjerë të qyteteve të mëdha, rrugëve e parqeve me bar artificial, dekorimeve iluzive të pallateve që zgjaten pa pushim, si rrepet e vendlindjes që kërkonin dritë, por që edhe ata s’janë më...

Rrëfimi në vetë të parë shkon përtej meje. Siç heshtja që ma mban hera-herës frymën, del përtej gjërave që merren me mend. Nuk rri dot pa e kthyer kokën në kohën dikur, në kohën me baba. Edhe vetë s’e kuptoj përse. Ç’është vallë kjo etje të rrëfej për prindërit?!

Fëmijët e mi mbase thërrasin në ndihmë mirësjelljen që më ndjekin deri në fund, pa zë, buzëqeshur. Nuk u kërkoj të më binden. Për ta kuptuar, pothuaj e di, është e panevojshme, në mos e pamundur. Por vazhdon t’u tregoj për baban.

“Gjej kokrrat më të mira të manaferrave, sa të kontrolloj leqet, dhe erdha unë, ” më tha babai im atë mbrëmje. Ashtu nisa të bëj, sapo ai humbi sysh. E dija ç’ishin leqet. Tela t