Anjeza Musollari: Hapësirë pa Zemër

Kur shtëpitë u rritën, por zemrat u tkurrën

Shoqëritë nuk maten vetëm nga zhvillimi ekonomik apo nga ritmi i modernizimit, por nga mënyra se si trajtojnë më të dobëtit dhe më të moshuarit. Në vitet e fundit, një fenomen i dhimbshëm po bëhet gjithnjë e më i dukshëm, braktisja e prindërve në moshë të thyer.

Jo gjithmonë me largim fizik, por me indiferencë, me mungesë pranie, me ftohje njerëzore.

Ka një heshtje që nuk dëgjohet, por që rëndon më shumë se çdo zhurmë. Është heshtja e prindërve të moshuar, e atyre që dikur mbushnin shtëpinë me zëra fëmijësh, ndërsa sot mbeten vetëm me tik-takun e orës dhe me kujtimet e një jete të kaluar. Nuk është heshtje e zgjedhur, por heshtje e imponuar, e mbushur me pritje.

Braktisja e prindërve në moshë të thyer rrallë ndodh si akt i drejtpërdrejtë. Ajo nuk vjen gjithmonë me një derë të mbyllur apo me një largim të prerë. Shpesh ndodh në mënyrë të padukshme, përmes shtyrjes së vazhdueshme të kujdesit për nesër, përmes mungesës së kohës, përmes ftohjes emocionale që rritet gradualisht. Prindi mbetet aty, por nuk është më pjesë e jetës.

Dikur, familjet jetonin të mbledhura në hapësira të vogla. Një dhomë shërbente për gjithçka, për gjumë, për ushqim, për biseda, për gëzim dhe për dhimbje. Ishin vite të vështira, por askush nuk ndihej i tepërt. Varfëria materiale shoqërohej me pasuri njerëzore.

Braktisja e prindërve dhe llotaria morale e fëmijëve

Statistika: Rreth 40% e të moshuarve në Shqipëri raportojnë se ndihen të izoluar ose të braktisur nga fëmijët e tyre.

Në disa familje, kujdesi ndaj prindërve shpesh shndërrohet në një lojë pushteti mes fëmijëve. Prindi bëhet objekt për t’u ndarë, ku vëmendja dhe mbështetja jepen sipas interesave të fëmijëve, duke krijuar një lloj llotarie emocionale.

Prindin e merr kush merr pasurinë Bingooo! Përrallë urbane?! Aspak! Realitet i dhimbshëm i shekullit të 21’.

Përçunduria e realitetit sot

Sot, realiteti është tjetër. Shtëpitë janë më të mëdha, më komode, më të pajisura. Çdo anëtar i familjes  ka dhomën e vet, ekranin e vet, jetën e vet. Por pikërisht në këtë bollëk hapësire dhe komoditeti, mungon ajo që dikur ishte thelbësore, vendi i prindit.

Paradoksi është i dhimbshëm hapësira fizike është rritur, ndërsa hapësira shpirtërore është ngushtuar.

Prindërit e sotëm të moshuar janë brezi i sakrificës pa kushte. Ata janë njerëzit që nuk pyetën kurrë se çfarë do të merrnin mbrapsht.

Punuan pa orar, pa sigurime, pa pushime. U lodhën herët dhe u plakën shpejt. Shumë prej tyre nuk patën mundësi të shkolloheshin, por e panë arsimin e fëmijëve si mision jetësor.

Nëna që nuk flinte netëve për një fëmijë me temperaturë. Babai që punonte tokën, ndërtimin apo emigrimin, shpesh larg familjes, për të siguruar një të ardhme më të mirë. Prindër që shitën tokë, bagëti, madje edhe kujtimet e tyre, vetëm që fëmija të mos ndihej më pak se të tjerët.

Ata nuk e bënë këtë për mirënjohje. Dashuria prindërore nuk njeh kushte. Por ajo ka nevojë për respekt. Dhe respekti nuk matet me fjalë, por me prani.

Sot, shumë prej këtyre prindërve ndihen të panevojshëm. Jo sepse nuk kanë më vlerë, por sepse shoqëria ka ndryshuar mënyrën se si e mat vlerën e njeriut. Vlera lidhet me produktivitetin, me shpejtësinë, me aftësinë për të konkurruar. Pleqëria nuk prodhon, nuk vrapon, nuk përshtatet lehtë. Dhe për këtë arsye, shpesh shtyhet mënjanë.

Kohë e pakohë

Prindi, nga shtyllë e familjes, shndërrohet gradualisht në barrë. Jo gjithmonë e pranuar, por e ndjerë. Fëmijët e rritur shpesh thonë se janë të zënë. Se jeta është e vështirë, se përgjegjësitë janë të shumta. Por koha nuk është vetëm çështje orësh. Koha është çështje përparësish.

Ne gjejmë kohë për punë, për shoqëri, për rrjete sociale, për udhëtime, për gjithçka që e konsiderojmë të rëndësishme. Kur nuk gjejmë kohë për prindin, kjo nuk është mungesë kohe, është mungesë vullneti për ta vendosur atë në qendër.

Në shumë raste, prindërit përfundojnë në azile. Në letër, për kujdes më të mirë. Në realitet, shpesh për të lehtësuar barrën emocionale të familjarëve.

Azili bëhet zëvendësim i pranisë familjare. Prindi ushqehet, mjekohet, sistemohet, por mbetet i uritur për atë që asnjë institucion nuk mund ta zëvendësojë: dashurinë e fëmijëve.

Në dhomat e azileve, koha ka një ritëm tjetër. Ditët janë të ngjashme, pritja është e gjatë. Një vizitë bëhet ngjarje. Një telefonatë, festë. Dhe fjalia që përsëritet më shpesh është: “Fëmijët janë të zënë.” Një fjali e thjeshtë, por që mbart një dhimbje të madhe.

Vetmia është dënimi më i rëndë i pleqërisë. Ajo nuk vret menjëherë, por shkatërron ngadalë. Gërryen shpirtin, shuan dëshirën për të jetuar dhe e bën njeriun të ndihet i panevojshëm.

Lotët që vrasin …

Një prind i vetmuar nuk qan gjithmonë. Shpesh hesht. Dhe kjo heshtje është më e frikshme se lotët. Sepse brenda saj fshihet pyetja më e dhimbshme: “Ku gabova?” Një pyetje që prindi ia bën vetes, edhe pse gabimi nuk është i tij.

Pleqëria nuk është sëmundje. Ajo është fazë e jetës që kërkon më shumë dashuri, më shumë durim, më shumë prani. Por shoqëria moderne ka vështirësi ta përballojë këtë kërkesë. Sepse është mësuar me shpejtësi, jo me ngadalësi; me fitim, jo me përkujdesje.

Ky fenomen nuk është vetëm problem familjar. Është problem shoqëror dhe moral.Një shoqëri që nuk respekton prindërit e saj, po humb rrënjët. Dhe pa rrënjë, nuk ka qëndrueshmëri. Nuk ka vazhdimësi. Nuk ka humanizëm.

Respekti për pleqërinë nuk është zakon i vjetër që i përket së shkuarës. Është themel i qytetërimit. Mënyra se si një shoqëri trajton të moshuarit e saj tregon nivelin e saj moral.

Mënyra se si i trajtojmë prindërit tanë sot është mësimi më i fortë që u japim fëmijëve tanë. Ata mësojnë nga ajo që shohin, jo nga ajo që u themi. Nëse sot shohin indiferencë, nesër do ta përsërisin. Nëse sot shohin kujdes, nesër do ta trashëgojnë.

Zbatica e jetës moderne

Braktisja nuk ndodh rastësisht. Ajo ndërtohet ngadalë, me gjeste të vogla, me mungesa të vogla që me kalimin e kohës bëhen humnera. Po ashtu, edhe dashuria ndërtohet. Me prani, me durim, me përgjegjësi.

Askush nuk është imun ndaj pleqërisë. Askush nuk duhet të mendojë se kjo dramë nuk e prek. Sepse prindërit e braktisur të sotëm janë pasqyra e pleqërisë sonë të ardhshme. Shoqëria që po ndërtojmë sot është ajo ku do të jetojmë nesër.

Prindërit nuk kërkojnë luks. Nuk kërkojnë pasuri. Nuk kërkojnë asgjë që vetë nuk e kanë dhënë. Ata kërkojnë prani. Një fjalë. Një përqafim. Një ndjesi se ende kanë vend në jetën e fëmijëve të tyre.

Dikur, prindërit rritën shumë fëmijë në një dhomë të vetme. Nuk kishte hapësirë, por kishte zemër.

Sot, kemi hapësirë, por zemra duket se ka mbetur në një tjetër kohë, ky është dështimi më i madh i kohës sonë.

Nëse dikur prindërit rritën shumë fëmijë në kushte të vështira, si është e mundur që sot, me gjithë këtë pasuri dhe komoditet, të mos gjejmë vend për ta? Kjo pyetje nuk kërkon përgjigje në letër. Kërkon përgjigje në veprim.

Shtëpitë mund të bëhen më të mëdha. Teknologjia mund të përparojë. Jeta mund të bëhet më e shpejtë. Por nëse zemrat tkurren, atëherë kemi humbur thelbësoren: njerëzinë.

Një shoqëri matet jo nga ndërtesat që ngre, por nga mënyra se si përkulet para atyre që e ndërtuan. Dhe prindërit tanë janë themeli mbi të cilin qëndrojmë të gjithë.

Nëse sot nuk gjejmë kohë për ta, nesër askush nuk do të gjejë kohë për ne. Dhe atëherë heshtja që sot nuk e dëgjojmë, do të bëhet heshtja jonë.