Anjeza Musollari: Bëj mirë dhe harroje

Bëj mirë dhe harroje. Shoqëria nuk po vuan nga mungesa e mirësisë, por nga kujtesa e saj.

"Bëj mirë dhe harroje. Nëse e përdor të mirën për t'ia kujtuar tjetrit, nuk ke bërë bamirësi; ke krijuar një borxh. Ndërsa dinjiteti nuk duhet të jetë kurrë peng i një favori."

Ka shprehje që nuk kanë nevojë për shpjegim, sepse janë vetë një pasqyrë e ndërgjegjes njerëzore. Ato nuk kërkojnë argumente, por guximin për t'u parë në to. Kjo është njëra prej tyre. Ndoshta nuk ka qenë kurrë kaq e lehtë të bësh mirë dhe, njëkohësisht, kaq e vështirë ta harrosh atë.

Jetojmë në një epokë ku pothuajse gjithçka regjistrohet. Çdo arritje fotografohet. Çdo emocion publikohet. Çdo ndihmë dokumentohet. Çdo gjest kërkon dëshmitarë. Madje edhe heshtja duket sikur ka nevojë për një mikrofon. Në këtë qytetërim të ekspozimit, edhe mirësia ka filluar të humbasë privatësinë e saj. Ajo nuk hyn më në jetën e njerëzve nga dera e zemrës, por nga ekrani i telefonit. Nuk matet më me peshën që lehtëson mbi supet e dikujt, por me numrin e pëlqimeve që mbledh. Dhe pikërisht aty fillon drama morale e kohës sonë. Sepse e mira nuk ka vdekur. Ajo vazhdon të ekzistojë. Por gjithnjë e më shpesh nuk është më e lirë.

Shpesh vjen e shoqëruar me një faturë të padukshme. Një ditë, dikush të ndihmon. Kalojnë muaj, ndoshta vite. Pastaj, në një debat, në një konflikt apo në një moment kur ti zgjedh të mos jesh dakord me të, dëgjon fjalinë që rrëzon gjithë madhështinë e atij gjesti: "Mos harro çfarë kam bërë për ty." Në atë çast nuk shembet vetëm një marrëdhënie. Shembet vetë kuptimi i mirësisë. Sepse ndihma që kërkon të kujtohet nuk është më dhuratë.

Është kredi.

Dhe kredia gjithmonë pret këste.

Kjo është arsyeja pse njerëzit e urtë të çdo kohe kanë këmbëngulur në një ide që sot duket pothuajse revolucionare: bëj mirë dhe harroje.

Harroje, jo sepse nuk ka vlerë.

Përkundrazi.

Harroje sepse vetëm kështu ajo mbetet e pastër.

Mirësia fillon të prishet në momentin që hyn në llogaritë e egos.

Ajo nuk ka nevojë të numërohet. Nuk ka nevojë të arkivohet. Nuk ka nevojë të përdoret si argument në bisedat e së nesërmes. Sepse mirësia nuk është investim. Është karakter. Në një kohë kur gjithçka matet me fitim, kjo ide tingëllon pothuajse naive. Shoqëria na mëson të mos japim pa marrë. Të mos investojmë pa kthim. Të mos besojmë pa garanci. Të mos falim pa kushte.

Madje, në mënyrë të pavetëdijshme, kemi filluar ta shohim edhe dashurinë si kontratë. Edhe miqësinë si marrëveshje. Edhe respektin si shkëmbim.

Dhe kështu kemi krijuar një botë ku njerëzit nuk pyesin më: "Çfarë mund të bëj për ty?"

Por: "Çfarë do të fitoj prej teje?" Në këtë klimë, mirësia bëhet mall.

Shitet.

Blihet.

Ekspozohet.

Reklamohet.

Por nuk jetohet.

Ka një dallim të madh midis njeriut që ndihmon dhe atij që e bën tjetrin të ndihet borxhli.

I pari të ngre.

I dyti të mban poshtë.

Sepse borxhi moral është ndoshta forma më elegante e robërisë.

Ai nuk ka zinxhirë.

Nuk ka pranga.

Nuk ka gjykata.

Por e bën njeriun të ndihet gjithmonë i detyruar. Dhe një njeri që ndihet vazhdimisht borxhli nuk është më plotësisht i lirë. Prandaj dinjiteti nuk duhet të jetë kurrë çmimi i një ndihme. Mund t'i japësh dikujt bukë. Mund t'i japësh punë. Mund t'i japësh kohë. Mund t'i japësh para.

Por nëse gjatë gjithë jetës ia kujton këtë, në të vërtetë nuk i ke dhënë asgjë.

I ke marrë qetësinë. I ke marrë krenarinë. I ke marrë lirinë për të të parë si të barabartë. Dhe pikërisht këtu fillon varfëria më e madhe e shoqërisë sonë.

Jo mungesa e pasurisë. Por mungesa e fisnikërisë. Sepse fisnikëria nuk është të japësh.

Fisnikëria është të japësh pa e bërë tjetrin të ulë kokën.

Ndoshta kjo është arsyeja pse njerëzit më të mëdhenj në histori nuk mbahen mend vetëm për atë që kanë bërë. Por për mënyrën si e kanë bërë. Ata nuk e shndërruan mirësinë në monument për veten. Ata nuk ndërtuan piedestale mbi nevojën e të tjerëve. Ata ndihmuan dhe vazhduan rrugën.

Pa zhurmë.

Pa reklamë.

Pa kujtesë.

Sot kemi nevojë pikërisht për këtë lloj revolucioni.

Jo një revolucion politik.

As ekonomik.

Por moral.

Një revolucion që na mëson se jo çdo gjë duhet të fotografohet. Se jo çdo ndihmë duhet të rrëfehet. Se jo çdo sakrificë duhet të shpallet.

Sepse ka gjëra që humbasin madhështinë në momentin që tregohen. Mirësia është njëra prej tyre.

Në fund të jetës nuk do të mbahemi mend për numrin e njerëzve që na thanë "faleminderit".

Do të mbahemi mend për numrin e njerëzve që, falë nesh, nuk u ndien kurrë të detyruar ta thoshin atë.

Sepse mirësia më e madhe është ajo që nuk kërkon kujtesë. Ajo nuk ka nevojë për duartrokitje. Nuk pret medalje. Nuk kërkon mirënjohje. Ajo largohet në heshtje, ashtu siç vjen drita në mëngjes.Ndriçon. Ngroh. Dhe nuk pyet kurrë nëse dikush do ta falënderojë për këtë.

Ndoshta ky është testi më i madh i karakterit njerëzor. Jo nëse jemi në gjendje të bëjmë mirë. Por nëse jemi mjaftueshëm të mëdhenj për ta harruar menjëherë atë që kemi bërë. Sepse vetëm atëherë e mira pushon së qeni favor. Dhe bëhet virtyt. Vetëm atëherë njeriu pushon së kërkuari mirënjohje. Dhe fillon të ndërtojë qytetërim.

Sepse qytetërimet nuk mbështeten mbi kujtesën e favoreve.

Ato ndërtohen mbi kujtesën e vlerave. Dhe ndër të gjitha vlerat që e bëjnë një shoqëri të denjë për të ardhmen, ndoshta më fisnikja mbetet ende ajo që nuk bën zhurmë: Të bësh mirë... dhe ta harrosh.