ORA


Resmi Osmani

Bulevardi qendror i Janinës llapste nga bardhësia e dritave sa të merrte sytë. Prapa vitrinave të xhamta, nën efektin e dritave ndrinin, rrëzëllinin e feksnin stolitë e argjendta të gjithfarllojshme, stolisur me inxhi e gurë të çmuar, njëra më e bukur se tjetra. Dyqanet vinin rresht, aq të shumtë sa vështirë të zgjidhje. Ishte rruga e argjendarëve. Djaloshi, me një pako nën sqetull, që e shtrëngonte si të kiahte frikë se mos i ikte, kur mbrriti te hotel “Pirro” mbajti këmbët dhe iu afrua hyrjes së dyqanit. I zoti, një plak në dukje i fisëm e sqimatar, me syze dhe një mjekër të mirkujdesur, i buzëqeshi dhe e ftoi të hynte. Djali e përshëndeti dhe iu afrua me drojtje banakut të qelqtë dhe nisi të kulloste sytë mbi stolitë e vyera që rrëzëllinin e pasqylyseshin. Kadifeja e zezë dhe pasqyrat ua shtonin edhe më shumë shkëlqimin dhe bukurinë. Më mjë knd të vitrinës ishin antikat.

-Të të ndihmoj? Kemi argjënde nga më të mirat e të vyerat: varëse me kryq për besimtarët kristiamë dhe me gjysmëhënë për ata myslymanë,me zemra per te dashuruarit, byzylykë me thurje nga me te bukurat, unaza stolisur me gurë të çmuar….

-Faleminderit zotri,-e ndërpreu djali- nuk jam për të blerë, po u hedh një sy stolive, por kam ardhur për të shitur.

Mjeshtri e pa me dyshim. Djali dukej si i friguar, greqishten e fliste me theks të huaj, por dhe pamja e veshja e tij s’ fliste për mirë.

-Pa na e rrëfe, çfarë na ke sjellë?


Djali çpështolli pakon dhe vuri mbi banak një kuti që i ngjante një peshtafi punuar me dru të zi dhe stolisur me leskra argjendi: më së shumti me yje rreth diellit e hëns dhe motive lulore, zambakë e luleshqerra. Mjeshtrit i mbetën sytë te bukuria e saj. Duhet të ishte daha e vjetër. Pastaj djali hapi kapakun. Brenda kutisë që ishte e veshur me kadife mgjyrë allë ishte një orë. Djali e nxori. Mjeshtrit i lodroi një e qeshur në fytyrën e paqme dhe në sytë I feksi dritë. E mori orën me kujdesin që merret një foshnjë e sapolindur dhe e kundroi ne heshtje, pastaj mori një lente zmadhuese dhe nisi ta shqyrtonte. Në bazamentin e saj, ishte gdhendur viti 1820 dhe emri i mjeshtrit orëbërës Daniel Levi. Kjo për të qe si goditje rrufeje. Duart ju drodhën dhe pati një mpirje trupi, i pataksur e fuqiprerë e uli orën mbi banak si të qe e magjepsur dhe vetë u mbështet që të mos rrëzohej. Djali e vuri re dhe e pyeti:

-Mjeshtër, nuk jeni mirë?

Atij nuk i erdhi mirë që djali ia vuri re tronditjen.

-Jo mor bir,punë moshe një luhatje tensioni, por më kaloi. Nëse më lejohet të pyes, nga vjen kjo orë? Ai dyshonte se mos ishte e vjedhur.

-Një kujtim familjar. Po ndahemi prej saj me dhimbje, se si ta them koha e solli që të mbetemi për bukën e gojës.

-Ti vjen nga?

-Shqipëria.

-Mirë. Po e blej këtë rrangallë,-tha ai si me mospërfillje.-Sa kërkon për të?

-Nuk është rrangallë. Ora punon.Kurdise që ta provosh. Djali rrotulloi çelsin e kurdisjes dhe ora nisi tik-takun e saj ritmik të numurimit të kohës.- KJo orë s’ka të paguar, por unë po ta le për njëqind mijë dhrahmi! Zere se ta kam falur!

Mjeshtri u mrrol e u mpak,shpirti i sarrafit dhe kurnacit u ngrit mbi lakminë dhe dëshirën për ta patur me patjetër atë send që ishte punim stërgjyshor, i të famshmit Daniel Levi, argjendarit të Ali Pashait, që kishte mbuluar me xhevahire Vasiliqinë e bukur. Fati ja kishte sjellë si të zbritur nga qielli. S’mund ta linte t’I shpëtonte zogu nga dora. Po ta kishte të vjedhur, djali me siguri do t’a ulte pazarin.

-Nuk e vlen. Me aq para blen një “Roleks”, jetojmë në kohën e elektronikës. Kjo antikë vlen vetëm për zbukurim në buhar të oxhakut. E kush do ta merrte? Të jap gjysmat.

U hëngrën me llafe dhe bënë pazar: jo aq po kaqë, djali bëri sikur u zemërua dhe gjasme bëri të ikte, po mjeshtri durimmadh s’luajti nga e tija. Në fund djali u dorëzua dhe e la për gjashtëdhjet mijë dhrahmi. I duheshin ato para. E mbajti frymën te agjensia e udhëtarëve dhe me xhepin plot u nis për në Athinë, ku shpresonte të shiste me leverdi monedha të vjetra ilire dhe ikona të Onufrit.

Mjeshtri, i befasuar e i pushtuar nga habia e pështjellimi i së papriturës nga ky takim me dyqind vjet histori, që ishte krijim i duarve dhe mendjes stërgjyshore, e mori orën para duarve dhe nisi ti flasë:”Eja këtu bukuroshe. Mirëse u ktheve në shtëpi! Ku ke qënë këto dyqind vjet? Në ç’vende e vise? Ku të hodhi fati dhe furtunat e luftërave, në ç’oda kështjellash e sarajesh ka rrahur zemra jote me tik-takun, për tu rrëfyer kohën, arhondëve, agallarëve, trimave, kapedanëve ?”

Pas kësaj bëri me ngut një telefonatë.

2

Pesë vitet që kishin ndenjur bashkë në oborrin e Ali Pashat, me gjithë ndryshimin e moshës, Marko Boçarin e Sulit dhe Çelo Mehmetin e Picarit, i kishin lidhur me miqësi të ngushtë, gati si një vëllazëri. Kishte ardhur koha të ndaheshin. Kapedan Çelua njëzetvjeçar, shkonte të merrte në dorëzim komandën e garnizonit të pashallëkut të Janinës në Tepelenë. Markua, me suliotët e tij,do shkonte t’I bashkohej revolucionit grek për pavarësi. Për t’i lënë tumirë njerjatërit, e kishin lënë të piqeshin në kafen e Kiço Zagoritit , buzë liqenit. Çelua sosi i pari. Nuk hyri brenda. Usta Kiçua, oborrin buzë liqenit e kishte shtruar me rrasa guri dhe kishte vene tryezat e rënda nga dru lisi. Ai zgjodhi një tryezë gati buzujit, ku ndjeheshin llapashitjet e dallgëzave që ngrinte era e vjeshtës, që bënte të shushurinin edhe gjethet e rrepeve. Markua nuk mënoi të vinte. U përqafuan të përmalluar. Të buzëqeshur shihnin në sy njerjatërin.Çelua i bëshëm, ishte nga të paktët që Markua nuk arrinte ta vinte poshtë apo ta mundëte ne lojrat dhe ushtrimet luftarake apo goditjet në nishan. Për të këndonin edhe një këngë:

Marko Boçari suliot

Qan e të këput me lot

Se me Çelon se del dot