Rrugëtimi filozofik i Prof.Dr.Isuf Luzaj "Profesor i Amerikës" & "Mjeshtër i Madh"

Në pjesën e tretë dhe të katërt të librit filozofik të Prof.Dr..Isuf Luzaj "Ekzistenca dhe Boshësia" u njohëm me suksesin e shkencave ekzakte të marra në veçanti, si dhe në shërbim të zhvillimeve tërësore të Universit, kemi parasysh se arritjet në Astronomi dhe Fizikë, bën të mundur zbulimin e moshës, masës, peshës, largësisë si në kohë dhe hapësirë, apo kahjen dhe shpejtësinë e lëvizjes së objekteve ndërplanetare, që janë suksese të pamohueshme të mendimit intelektual(Gjenisë botërore). Në fushën e shkencave Biologji-Kimi u arrit lindja e njeriut në laborator dhe transplanti i organeve të ndryshme. Shkenca e Paleontologjisë, në bashkëpunim me shkencat e tjera, zbuloi moshën e njeriut të lashtë, përmes analizës laboratorike të eshtrave etje. Ky sukses i shkencave sipas stadeve të zhvillimit të secilës u quajt Evolucion, i cili solli ngjitjen në shkallën më të lartë të ndërgjegjësimit dhe për raste të veçanta në një shkallë superiore të mendimit njerëzor, prej nga dolën Gjenitë. Nëse kalimthi pamë Evolucionin e lëndës, fazat evolutive që nga atomi deri te njeriu, nga një gjymtyrë i humbur në një aksident, në aplikimin e një gjymtyre të dikujt në trupin e gjymtuar, i cili i përshtatet të lënduarit e më pas bëhet aktiv përmes fizio-terrapisë, janë suksese të shkencës që nuk mund t'i mohojë Teologjia dhe Besimtarët e çdo feje. Pyes: Cili besimtarë nuk do të gjunjëzohej para zhvillimeve të shkencës, e cila i garanton jetën fëmijës së tij të sëmurë rëndë e pa shpresë?! Pikërisht këtë domosdoshmëri ka kapur dhe spjeguar filozofi shqiptar I.Luzaj, që thotë se shkenca,edhe para fakteve ngelet memece, se nuk mund të dalë në një përfundim nëse mungon Besa. As Besa (besimi) nuk mund të arrijë përsosjen e mendimit njerëzor i mbështetur te Mbifuqia e cila gjëndet te Mbinjeriu, nëse nuk mbështetet në shkencat. Vetëm Besa bashkë me shkencat, janë të aftë të bashkojnë shpirtin njerëzor me Fuqinë Qiellore.

 Në këtë pjesë të pestë dhe të fundit përmes Teozofisë, Luzaj analizon Evolucionin e Formave f.76. Format që merr lënda e objekteve të Universit nuk janë të ngjashme e nuk janë vënë në "Jukstapozicion"(ballafaqim). Se si format mund të bashkëveprojnë krahas njëra-tjetrën, sqaron ai duke përdorur termin letrar "Jukstapozicion", përdor këtë ballafaqim për të nxjerrë vetitë fizike, dallimet mes tyre, apo drejtimin që merr çdo formë në veçanti dhe si e krijojnë një bashkëveprim harmonik, edhe kur këto forma janë apo jo nga e njëjta lëndë. Marrim një shembull nga jeta: 1-" Një nënë shtatëzënë, brenda trupit të saj rrit dy binjakë. Gjatë lindjes ajo vdes. Njërin nga fëmijët jetim, e rrit një i pasur, kurse tjetri ngelet në mëshirën e fatit, e pret kamxhiku i egër i rrugës. I pari bënë një jetë të begatë, merr edukatë e kulturë, natyrisht që drejtimi i tij në jetë është i kënaqshëm. Kurse tjetri përfundon hajdut. Në këtë rast nxjerrim një konkluzion, që çdo individ e di fundin e secilit,por s'është në gjendje ta sqarojë atë bindshëm. Kurse Luzaj na e qartëson:

"Shohim se dy atome nga e njëjta lëndë, morën drejtime, karaktere, forma, mendime, piksynime dhe ndërgjegje të ndryshme' ."

Një ballafaqim të tillë me vlera krahasuese e ka edhe bërë John Milton në:

LEXO TE PLOTE KETU