Newsletter
Email:
Poll: Letërsia
Cili është lloji juaj i preferuar i letërsisë?
Home | TREGIME | Xanxarët, geni kapricioz dhe plaga e Ariut

Xanxarët, geni kapricioz dhe plaga e Ariut

Font size: Decrease font Enlarge font
image Fiqri Shahinllari

Xanxarët, geni kapricioz dhe plaga e Ariut
 
-Rrëfenjë-
Nga: Fiqri Shahinllari
 
   "Gjuha  kocka s'ka por kocka thyen". "Shpif, shpif se dicka mbetet". "Gënjeshtra i ka këmbët e shkurtëra". Këto janë aksioma të veçanta që populli i ka stivosur në memorien e tij të artë. Më kujtohen këto shprehje sidomos kur shikoj televizionet shqiptare, gazetat, portalet, kur dëgjoj analistë, gazetarë e politikanë të cilët sa i shikon e mer vesh që atje tutje, pa hapur ata gojën, se çfarë pozicioni do të marin në analizeen që bejnë. se si bëjnë nevrikun e xanxarin! Çudi si nuk kanë "frikë" nga vetja e tyre kur thurin broçkulla pa hesap. Gjykatësi më i mirë i njeriut është vetvetja. A e shikojnë  valle apo lexojnë ata veten e tyre kur ritransmetohet emisioni televiziv apo kur del gazeta qoftë edhe online? Nuk e besoj t'u skuqet faqja, ndryshe nuk do t'i bien fyellit në të njëjtën vrimë në emisionet pasardhëse ku njëri i bie gozhdës e tjetri patkoit. Njeriut i bëhet mendja dhallë nga këto turbullira që të shkaktojnë strese. Deputeti nuk mban përgjegjësi kur flet në parlament, gazetari ka liri shprehje e liri shtypi. Jo more, por kur ti shpif e gënjen pa ta bërë tërr syri si t'a vesh emrin kësaj pune.? Mbase te popujt e tjerë, me qindra vjet demokraci nuk bën përshtypje fjala e rëndë, gënjeshtra dhe shpifja por tek ne, tek populli shqiptar, si ballkanas që jemi genin e kemi kreshpërues dhe një fshikje e vogël  me purtekë fjale të rëndë e sedrës krenare na bën të hidhemi përpjetë me apo pa të drejtë. Ndaj, mendoj, që fjala të jetë e matur si gjella me kripë e kripa me karar. 
 Se ç'rëndësi ka fjala e thënë pa doganë po sjell si analogji këtë rrefenjë. Nuk po e tregoj për ata që e dinë as për ata që nuk duan ta dëgjojnë. Po e tregoj vetëm për ata njerëz që duan ta mësojnë. Se kur ka zënë fill kjo s'dihet. Për ta gjetur duhet çpuar tej për tej mjegulla e dëndur e historisë shekullore. Ne s'kemi pse meremi me atë punë, s'kemi kohë. Na mjafton rrëfenja që ka ardhur deri në ditët e sotme dhe që do të vazhdojë të përcillet më tutje, brez pas brezi. Na mjafton mesazhi filozofik që ajo përcjell.  
   Para se të nis rrëfenjën, dëshiroj të nënvizoj një shprehje të një personaliteti të kalibrit botëror, në mos gaboj ka qëne Napoleoni i cili, pak a shumë, qënka shprehur se njeriun mund ta vrasësh në disa mënyra:me plumb, me shpatë, me varje në litar, me helmim, po mund ta vrasësh edhe moralisht, me fjalë të rënda. Të gjitha në një qafë të çojnë, një fund kanë por vrasja morale është më e egër, më torturuese.
 Unë e di si buka që ha, siç e dini edhe ju të nderuar lexues, atë shprehjen e artë të popullit që thotë :"Gjuha kocka s'ka por kocka thyen"Këtë tregon edhe fabula e mëposhteme.Në mundëshi, dëgjoni me kujdes rrëfenjën:
   Na ishte seç na ishte. Na ishte një herë e një kohë një njeri i cili kishte lidhur miqësi të madhe me një ari të murrme që jetonte në Malin e Lartë, afër fshatit. Aq e madhe ishte kjo dashuri midis kafshës së fortë, besnikë dhe njeriut sa të gjithë fshatarët e krahinës së madhe kërkonin ta pervehtësonin këtë histori miqësie dhe ta bënin "pronë" të fshatit të vet, sikur kishte ndodhur në fshatin e tyre. Edhe une nuk bëj përjashtim. Them se kjo ngjarje ka ndodhur pikërisht në Malin e Lartë të fshatit tim, atje ku rriten dushqe, bredha dhe ahe të lartë. Bindjen ma përforcon fakti se njeriu quhej Flori. Dhe ky ishte në fshatin tonë. Ariut ia kishin ngjitur emrin Murrash.  Ca thonë se kjo miqësi ishte ngjizur që në kohën kur Murrashi ishte këlysh, i vogël fare. Flori na kishte shkuar në mal të  bënte një barrë dru dushku. Ishte dimër. Cikmë. Degët e drurëve pyjore gati preknin tokën nga ngarkesa e bardhë, e madhe e dëborës. Dielli vërtet shkëlqente por nuk ngrohte. Ishte  "diell me dhëmbë"  Zhurma e spatës kishte trembur një këlysh të vogel ariu i cili doli menjëherë nga vrima e madhe e shkëmbit të bardhë. Pak më anash vrimes se Ariut, mbi një degë ahu vareshin hojet e një zgjoi bletësh, pa mjaltë, të mbuluar nga bora. Arusha mëmë nuk ndodhej në fole në ato momente. Mbase kishte shkuar të siguronte ushqim për të voglin e saj.Ishte duke u kacavjerrë me mundim, i trembur, nëpër  gurët e bardhë, të mprehtë të Shkëmbit të Zërës. Po të mos e kishte kapur  Flori në atë moment të rrezikshëm, këlyshi  do të grremisej poshtë humnerës dhe do te ishte bërë copë-copë.  Flori e mori, e mbështolli me kujdes me xhaketë dhe e çoi në shtëpi. Ndërtoi një kasolle në oborr dhe atje e ushqente, e shëtiste. Kaloi koha dhe Murrashi po hidhte shtat.Një ditë prej ditësh Flori vuri re se kafsha po ligej, po dobësohej. E kuptoi se Murrashi donte të jetonte i lire, si të parët e vet. Tani ai ishte rritur dhe ishte i zoti ta siguronte vetë ushqimin në pyll. Florit i erdhi keq dhe e çoi atje ku e kishte gjetur dy vjet më parë. E merte malli për kafshën. Shkonte e shikonte shpesh. Edhe kafsha i afrohej kur ai e "thëriste" në gjuhën që i kishte mësuar kur e mbante në shtëpi. Dhe kështu, miqësia midis Florit dhe Murrashit u krijua,u forcua me kalimin e kohës dhe u ruajt për një kohë shumë të gjatë..
    Një takëm njerëzish të tjerë besojnë se kjo miqësi kishte lindur në rrethana të tjera, të vështira. Sikur Flori e kishte gjetur Murrashin të rritur por të plagosur platitur në një  gropë të madhe të malit. Nga kush? Nga rrokullisja e ndonjë shkëmbi? Apo nga ndonjë gjahtar? Nuk dihet. Florit i kishte sëmbuar në zemer rënkimi i kafshës së gjorë që lëpinte  plagën në këmbën e djathtë. Sapo kishte parë Florin, ariu ishte trembur  shumë dhe donte të ikte. Por nuk mundëte. Sa u ngrit, ra përdhe. Atëhere Florit iu be zemra plagë. Ishte afruar por kishte frikë. Mendoi se kafshën do ta kishte marë uria dhe i hodhi një copë të madhe kulaçi ku brenda kishte futur një thelë mish pastërmaje. Kafsha e përlau sa hap e mbyll sytë. Po e shikonte  me vëmendje njeriun. Dukej shumë e uritur. Flori ia dha gjith ushqimin që kishte me vete. Që nga ajo ditë filloi një miqësi aq e ngushtë midis njeriut dhe kafshës sa u bë legjendë që tregohet brez pas brezi. Flori me shkak e pa shkak shkonte shpesh në mal edhe për ta parë, edhe për ta ushqyer  ariun Murrash. Këmba e ariut ishte shëruar nga "mjekimi" që i bënte vete plagës së rënde duke e lëpirë atë. 
 
 Hë, hë, hë, hë koha kalonte dhe miqësia u ntrash aq shumë sa njeriu po edhe kafsha nuk mund të rrinin dot gjatë pa u parë. Ata bënin be për kokën e njeri-tjetrit.Nuk ndaheshin dot. Është per t'u çuditur po është fakt se ata mereshin vesh midis njëri tjetrit. Kishin "mësuar" edhe gjuhën e komunikimit. Murrashi e dinte ditën që Flori do të shkonte për dru në mal dhe shkulte me këmbët e para lisa të gjatë dhe i grumbullonte në një vend. Flori vetem sa u hiqte degët me çelikran lisave, i priste në masën e duhur dhe i ngarkonte në mushkë.
   Në një prej këtyre ditëve koha u prish, të dy miqtë i zuri stuhija dhe tufani në mal. Po bëheshin qull nga shiu që binte si purtekë. Flori ngriu nga te ftohtit kallkan. Shiu u shndrrua në bresher të rrembyeshem. Ariu nuk donte ta dinte nga te ftohtit. As nga breshëri. Atij i vente keq për mikun e vet. E ftoi të futej nën barkun e tij për ta mbrojtur nga shiu, breshëri e ngrica. Dhe njeriu ashtu bëri. U fut nën barkun e kafshës miqësore dhe e ndjeu veten ngrohtë e pa u goditur nga kokrrat e breshërit.
   Pas largimit të stuhisë, ariu e pyeti mikun e vet njeri:
   -Hë, u mbrojte mire, nuk u lage më shumë, nuk mbërdhive nga të ftohtit?
   -Mirë, mirë po atje poshtë barkut tënd seç mbante një erë të rëndë që nuk e duronja dot meazallah-u përgjigj Flori.
 Ariu Murrash nuk e priste këtë vlerësim për gjestin miqësor që kishte treguar për mikun e vet, njeriun Flori. I hipi një maraz që lëre mos e pyet, as hasmi mos e pastë. I fyer rëndë iu drejtua njeriut me këto fjalë:
   -Si miq të mirë që jemi prej shumë e shumë kohësh, a më bën një nder?. Mere atë spaten  që ke me vete për të prerë dru në këtë shpat mali dhe bjemë fort n ë vithe!
   -Në asnjë mënyrë! Ti mos bëj shaka me mua. Ne jemi miq për kokë. Ç'të shkrepi kështu? Mos u ç'mënde? Ti sapo më mbrojte nga stuhja me breshër e shi dhe tani të shkrepi kjo marrëzi!?
   -Bjemë shpejt, fort dhe mos e zgjat se ndryshe të vrava me këta gurët e mëdhenj të bardhë që shikon këtu poshtë këmbëve- u hakërrye ariu tepër i inatosur, tepër i fyer.
   Deshi, s'deshi, Flori i ra me spatë në vithe Murrashit. Gjaku doli pizgë nga kërbishtja e prerë. Vithet u llangosën me gjak të ngrohtë që dilte vollte-vollte, me pulsim, nga trupi i kafshës së gjorë.
 Miku i ariut tërë frikë përzier me keqardhe priste zemërimin dhe tërbimin hakmarrës të ariut. Në moment mendoi se bëri gabim fatal. Murrashi mbase e kishte provokuar për të "matur" dashurine dhe besnikërine që kishte Flori për kafshën.
  -"Nën' e zezë, ç'faj të madh bëra!"-tha me vete dhe po dridhej nga frika. Mirëpo kjo frikë kaloi shpejt, siç kalon hija e reve mbi tokë në një ditë me erë. U çudit dhe cakarriti sytë kur dëgjoi Murrashin t'i drejtohet me keto fjalë:
   -Faleminderit. Tani ik në punën tënde! Plaga e madhe që më hape në trup, siç e shikon, po nxjerr akoma gjak. Më dhëmb, po do të shërohet. Do ta shëroj vetë duke e lëpirë me gjuhë.
   Në fakt, ariut "gjak" i kullonte sedra e lënduar më tepër se sa plaga e spatës. Miku njeri i kafshës e kishte fshikulluar keqas sedren krenare të saj.
   Pas nja dy a tre vjetësh të dy miqtë e vjetër u takuan përsëri në pyll.Secili për hesap të vet. Ariu kërkonte ushqim, njeriu zgjidhte drutë e lisit. Ky u be kruspull, një grusht nga frika kur pa që ariu, u rrukullis rrungucungu nga një shkrep shkëmbi dhe teptisi, hop, përpara tij. Ja tek ishin, ballëpërballë, të dy ish miqtë e vjetër,të ngushtë. Murrashi qendroi mbi shputat e pasme, ngriti lart dy putrat e këmbëve të para, buzëqeshi dhe iu drejtua Florit duke i thënë:
   - Pa më shiko, të lutem, në vithe. E kam atë plagën që më hape dikur me spatë? Duket ndonjë shënjë?
   Njeriu u afrua dhe hapi, me duart që i dridheshin si purtekë, qimet e lëkurës mbi vithe të kafshës. Nuk po dallonte dot shënjën e plagës, ndërkohë që mendonte se  ariu do ta vriste “si qenin në vreshtë”
   -Nuk po shoh gjë-iu përgjigj.
   - E shikon-e mori përsëri fjalën ariu-plagën fizike që më shkaktove në trup, e mbylla për një kohë të shkurtër, mirëpo plagës tjeter, fyerjes që më bëre, duke më vënë në dukje erën e trupit dhe të lëkurës sime, nuk po i bej dot derman, nuk po e mbyll dot. Ajo është fyerje shpirtërore që nuk harrohet kollaj...
   Historia e kësaj fabule ka arritur deri këtu dhe këtu mbyllet. Nuk dihet nëse u pajtuan apo jo të dy ish miqtë e vjetër. Unë për vete i falenderoj të dy këto qënie: si njeriun, si ariun sepse me jetën e tyre, me  rrethant që u krijuan dhe me veprimet që bënë, përcjellin një mësim të madh: Personaliteti moral është më i ndjeshëm se sa  personaliteti fizik.I pari ka të bëjë me ndjenjat dhe nervat i dyti me mishin dhe gjakun.
 

   Fiqri Shahinllari

Comments (0 posted):

Post your comment comment

Please enter the code you see in the image:

  • email Email to a friend
  • print Print version
  • Plain text Plain text
Rate this article
0
Powered by Vivvo CMS v4.1.5.1
...
Powered by Vivvo CMS v4.1.5.1